ເມືອງຈໍາປາສັກບໍ່ໄດ້ມີແຕ່ວັດພູເດີ້ (A quiet and peaceful town of Champasack)

(View 1: Champasak With Love restaurant)

ເມື່ອເວົ້າເຖິງແຂວງຈຳປາສັກ, ຫລາຍຄົນກໍ່ຄິດຮອດ ວັດພູຈຳປາສັກ ແລະ ແຫລ່ງທ່ອງທ່ຽວທຳມະຊາດເຂດພູພຽງບໍລະເວນ ແລະ ກາເຟປາກຊ່ອງ. ຄິດວ່າຫລາຍທ່ານອາດຍັງບໍ່ທັນໄດ້ມາແວ່ສຳຜັດບັນຍາກາດຂອງ ເມືອງເກົ່າຈຳປາສັກ ທີ່ເປັນທາງຜ່ານໄປຫາວັດພູ. ເຂດນີ້ ເປັນເມືອງເກົ່າແຕ່ສະໄຫມ ລາດຊະອານາຈັກຈຳປາສັກ ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດບໍລິເວນທີ່ເປັນມໍລະດົກໂລກ. ສໍາລັບບຸກຄົນທີ່ຕ້ອງການບ່ອນສະຫງົບໆ ວິວດີໆ ເອົາໄວ້ພັກຜ່ອນຢ່ອນໃຈໃນວັນທ້າຍອາທິດ ບໍ່ຄວນພາດ.

ວິວງາມໆ

ຢູ່ນີ້ມີໂຮງແຮມ ແລະ ບ້ານພັກ ເກືອບ 30 ແຫ່ງ, ສ່ວນໃຫຍ່ຕັ້ງເລາະຕາມແຄມນໍ້າຂອງ. ມີໂຕຢ່າງຂອງວິວແຕ່ລະບ່ອນມາໃຫ້ເບິ່ງ. ຮ້ານອາຫານທີ່ມີວິວງາມທີ່ສຸດແມ່ນ ດ້ວຍຮັກຈຳປາສັກ ຫລື Champasak with love. ວິວຕອນຕາເວັນຂຶ້ນ ແລະ ຕາເວັນຕົກກະບໍ່ທຳມະດາ. ຫມາຍຄວາມວ່າ ສາມາດເບິ່ງງາມໆຟ້າໄດ້ທັງເຊົ້າ, ສວຍ ແລະ ຄໍ່າ.

(View 2: The View at Champasak resort)

(View 3: The View at Champasak resort)

(View 4: Champasak with Love restaunrant)

(View 5: a bridge in main land)

ມີວັດທຸກບ້ານ

ຄ້າຍຄືກັບເມືອງມໍລະດົກໂລກທີ່ຫລວງພະບາງ ບ້ານສະໄຫມເປັນບ້ານນ້ອຍໆ ແລະ ມີວັດທຸກບ້ານ, ຖີບລົດໄປນໍາທາງບໍ່ຮອດ 500 ແມັດ ກະຊິເຫັນວັດບ່ອນຫນຶ່ງ. ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີວັງເກົ່າ ເຮືອນສະໄຫມຝລັ່ງໃຫ້ຊົມນໍາອີກ.

ງຽບແຕ່ປອດໄພ

ໃນຍາມກາງຄືນ, ປະມານ 7-8 ໂມງ ຜູ້ຄົນກະເຂົ້າເຮືອນຫມົດແລ້ວບໍ່ຄ່ອຍມີໃຜທຽວທາງ. ແຕ່ກະປອດໄພຫລາຍ, ເລື່ອງນີ້ແມ່ນຖືກຕອນເຟີມຈາກຄົນຕ່າງປະເທດທີ່ອາໄສຢູ່ນີ້ມາເປັນສິບປີ. ມື້ຫນຶ່ງຂ້ອຍກິນເຂົ້າແລງແລ້ວ ແລະ ກັບຈາກຮ້ານອາຫານທີ່ຢູ່ຫ່າງຈາກບ່ອນພັກ 1 ກິໂລແມັດ, ທັງຖີບລົດ ທັງເຫງິະເບິ່ງດາວທີ່ຢູ່ເຕັມຟ້າ ມາຮອດບ້ານພັກຍາມໃດບໍ່ຮູ້ເມື່ອ. ຖາມວ່ານໍາທາງຫັ້ນມືດບໍ່, ....ມືດແທ້. ແຕ່ກະມີຄົນແນະນຳໄອເດຍດີໆ ຄື ເປີດໄຟສາຍໃນມືຖື ແລ້ວເອົາມັນວາງໄວ້ກະຕ່າລົດແທນຕາໄຟ ເພື່ອໃຫ້ລົດທີ່ແລ່ນມານໍາທາງສັງເກດເຫັນເຮົາ.

ມີບ່ອນນວດດີໆ

ຫນຶ່ງໃນການບໍລິການທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງບ່ອນນີ້ ແມ່ນຮ້ານນວດເພື່ອສຸຂະພາບ ທີ່ທ່ານບໍ່ຄວນພາດ, ຮ້ານຊື່ວ່າ Champasak-Spa Laos ດໍາເນີນທຸລະກິດໂດຍ ຄົນຝລັ່ງ ທີ່ຫລົງຮັກເມືອງລາວ. ເວລາລົມກັບເພີ່ນແລ້ວ ໄດ້ຄວາມຮູ້ຫລາຍຢ່າງ ແລະ ເຫັນໄດ້ຄວາມຕັ້ງໃຈທີ່ເພີ່ນຢາກເປັນສ່ວນຫນຶ່ງໃນການພັດທະນາເຂດນີ້.

ມີຮູບເງົາພິເສດໃຫ້ເບິ່ງ

ອັນນີ້ພິເສດອີ່ຫລີ ເພາະບໍ່ມີຢູ່ບ່ອນອື່ນໃນປະເທດລາວ, ການສະແດງຫນັງຕະລຸງ ຫລື ປະລັດຕື ຮ້ອງພາສາອັງກິດວ່າ Theatre d'Ombres de Champasak - Champasak Shadow Puppet Theatre. ສາຍຕອນກາງຄືນ, ອາທິດຫນຶ່ງມີປະມານ 2-3 ຄັ້ງ.  

ສຳຜັດຊີວິດຊາວເກາະຢູ່ດອນແດງ

ນອກຈາກກິດຈະກຳຢູ່ແຜນດິນໃຫຍ່ແລ້ວ ອີກຟາກຂອງແມ່ນໍ້າຂອງ ແມ່ນທີ່ຕັ້ງຂອງດອນແດງ, ເປັນດອນທີ່ມີລວງຍາວ 9 ກິໂລແມັດ. ຢູ່ດອນນີ້ ແມ່ນປະຊາຊົນອາໄສຢູ່ເປັນບ້ານໃຫຍ່, ແຕ່ກໍ່ມີບ່ອນພັກຢູ່ 2 ບ່ອນຄື ບ້ານພັກທີ່ຊຸມຊົນບໍລິການ Community Lodge ແລະ ໂຮງແຮມຫລູ La Folie Lodge. ແນະນຳສອງທາງເລືອກ, ຖ້າມີເວລາຫລາຍ ໃຫ້ໄປແຕ່ເຊົ້າ ເລາະເບິ່ງຊີວິດຢູ່ດອນ ຫລີ້ນຫມົດມື້ ແລະ ກັບມາຕອນແລງ ເບິ່ງຕາເວັນຕົກດິນຕອນຂ້າມຂອງ, ຫລື ຖ້າມີເວລາຫນ້ອຍ ກະຂ້າມໄປເບິ່ງດອນຕອນ 4 ໂມງແລງ ແລະ ຂີ່ເຮືອຊົມຕາເວັນຕົກ.

ການເດີນທາງ

ເມືອງນີ້ ຫ່າງຈາກນະຄອນປາກເຊປະມານ 35 ຫລັກ. ມີລົດໂດຍສານຜ່ານ, ລົດສອງແຖວແມ່ນຂຶ້ນຢູ່ ຕະຫລາດດາວເຮືອງ. ຖ້າຈະເຫມົາລົດ ກໍ່ຈະເສຍເງິນປະມານ 200,000 ຫາ 400,000 ກີບ. ເພາະນອກຈາກຈະເສຍຄ່ານໍ້າມັນ ແລະ ເວລາແລ້ວ, ຜູ້ແລ່ນລົດ ຍັງຕ້ອງເສຍເງິນຄ່າຜ່ານທາງນໍາອີກ (ເປັນທາງເອກະຊົນສ້າງ). ອີກທາງຫນຶ່ງທີ່ສະດວກກວ່າ ແມ່ນເຊົ່າລົດຈັກ

ຜູ້ຂຽນບໍ່ໄດ້ຄ່າໂຄສະນາຫຍັງ ແຕ່ເປັນຂໍມູນໃຫ້ຄົນທີ່ມັກໄປພັກຜ່ອນງຽບໆ

ບົດຄວາມນີ້ຂຽນຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນຄວາມຮູ້ ແລະ ແລກປ່ຽນທາງດ້ານວິຊາການ, ກະລຸນາເຄົາລົບສິດທິທາງປັນຍາ ແລະ ໃຫ້ຄວາມເຫັນຢ່າງສ້າງສັນດ້ວຍ

ຄໍາຖາມກ່ຽວກັບການດື່ມເຫລົ້າໃນສັງຄົມລາວ

ມື້ນີ້ມີຫົວຂໍ້ທີ່ມັກ ມາລົມກັນ ກ່ຽວກັບ ໂພສຢູ່ເຟສບຸກກ່ຽວກັບ ການດື່ມເຫລົ້າຂອງຄົນລາວ ທີ່ຖືວ່າສູງສຸດໃນບັນດາປະເທດອາຊຽນ 10.4 ລິດ ຕໍ່ປີ ຂໍ້ມູນປີ 2016 ບອກຢູ່ດ້ານລຸ່ມຂອງໂພສວ່າ ແມ່ນຂອງທະນາຄານໂລກ. ສ່ວນໂຕຂ້ອຍເອງ ແມ່ນເຂົ້າໃຈວ່າ ຈຸດປະສົງໃນການເຮັດໂພສນີ້ ແມ່ນເພື່ອໃຫ້ຄົນລາວຫລຸດການດື່ມເຫລົ້າລົງ, ເຊິ່ງເປັນການດີ. (ຂໍສະຫງວນໂພສ ເພື່ອຮັກສາຄວາມເປັນສ່ວນຕົວ)

ໂຕເອງກະເລີຍມາຄິດໄລ່ເບິ່ງວ່າ 10.4 ລິດຕໍ່ປີ ນິມັນເທົ່າໃດ, ໄລ່ງ່າຍໆເນາະ: ເບຍລາວ 1 ປ໋ອງ ແມ່ນ 330 ml ຫລື 0.33 ລິດ, ເຊິ່ງຫມາຍຄວາມວ່າ ໂດຍສະເລ່ຍແລ້ວ ຄົນລາວດື່ມເບຍ 31.5 ປ໋ອງ ຕໍ່ປີ ຫລື 2.6 ປ໋ອງ ຕໍ່ເດືອນ ຫລື 0.65 ປ໋ອງ ຕໍ່ອາທິດ. ເຊິ່ງໂດຍສ່ວນໂຕແລ້ວ ດື່ມກາຍນີ້. ກະເລີຍມີຄໍາຖາມວ່າ, ໂອ້ ... ແມ່ນເຮົາດື່ມຫລາຍໂພດເບາະ ແລະ ອັນໃດເປັນຜົນກະທົບຂອງມັນ ຫລື ນີ້ ເປັນພຽງຕົວເລກສະເລ່ຍ ຄືກັບ ຈີດີພີຕໍ່ຫົວຄົນທີ່ມີການແຈກຢາຍບໍ່ສະຫມໍ່າສະເຫມີກັນ ຜູ້ດື່ມຫລາຍ ອາດດື່ມຫລາຍແທ້ໆ ແລະ ຜູ້ບໍ່ດື່ມ ອາດຈະບໍ່ດື່ມເລີຍ, ມີຫຍັງເພີ່ມເຕີມທີ່ເຮົາຕ້ອງຮູ້ອີກຕື່ມບໍ່ ເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າໃຈເລິກເຊິ່ງກວ່າເກົ່າ.

ກ່ອນອື່ນມາເບິ່ງຂໍ້ມູນຂອງ ອົງການອະນາໄມໂລກ (ຮູບຢູ່ເທິງ), ເຫັນວ່າ ປະເທດສະວິດເຊີແລນ ຫລື ປະເທດພັດທະນາແລ້ວອື່ນໆ ທີ່ດື່ມເຫລົ້າປະມານ 10.4 ລິດ ຫລື ຫລາຍກວ່າ ກໍ່ມີຄືກັນກັບເຮົາ.

ມີບົດຄົ້ນຄວ້າຫນຶ່ງ ຫົວຂໍ້: Alcohol consumption ຄົ້ນຄວ້າໂດຍນັກວິໄຈຊື່ດັງ ໃຊ້ຂໍ້ມູນມາຈາກຫລາຍແຫລ່ງ ໄປອ່ານຕໍ່ເອົາໃນເວບໄຊທນີ້ https://ourworldindata.org/alcohol-consumption, ວິໄຈໄດ້ຫລາກຫລາຍແງ່ມຸມ ເຊິ່ງພໍສະຫລຸບບາງຕົວຊີ້ວັດຂອງບາງປະເທດດັ່ງນີ້.

ປະເທດ	ປະລິມານດື່ມເຫລົ້າ (liter/p/y)	ຈີດີພີຕໍ່ຫົວຄົນ (PPP/p/y)	ຄົນບໍ່ເຄີຍດື່ມເຫລົ້າ (% of 15+)	ຄົນຕິດເຫລົ້າ (% of population)	ຄົນຕາຍຍ້ອນເຫລົ້າ (p/100,000)
ລາວ	7.5	5,434	31.3	0.83	1.66
ຫວຽດນາມ	8.7	5,667	49.3	1.56	0.94
ໄທ	8.3	15,236	59.5	0.83	2.49
ລັດເຊຍ	14.5	24,124	13	4.74	17.28
ຍີ່ປຸ່ນ	7.5	37,818	12	0.56	0.28

ເຮົາມີຂໍ້ສັງເກດ ແລະ ຄຳຖາມຢູ່ຈຳນວນຫນຶ່ງ:

1.       ຂໍ້ມູນ ຄືບໍ່ຄືກັນ? ໃນປີ 2015 ເຮົາດື່ມພຽງ 7.5 ລິດ ຕໍ່ປີ ໂດຍສະເລ່ຍ, ແລ້ວ 10.4 ໃນປີ 2016 ແມ່ນຫຍັງ? ຄືເພີ່ມໄວແທ້ ມີຫຍັງບໍ່ກ່ຽວກັບໂຕເລກສະຖິຕິນີ້? 
     ອີກຢ່າງ, ຖ້າອັດຕາຄົນບໍ່ເຄີຍດື່ມເຫລົ້າແມ່ນ 31%ຂອງຜູ້ໃຫຍ່ທັງຫມົດ, ກໍ່ອາດມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ວ່າ ໂຕເລກປະລິມານບໍລິໂພກເຫລົ້າສະເລ່ຍນັ້ນ ໄລ່ມາຈາກການເອົາ ປະລິມານບໍລິໂພກເຫລົ້າ ມາຫານສະເລ່ຍໃຫ້ຜູ້ໃຫຍ່ທັງຫມົດ ເຊິ່ງລວມເຖິງ ຄົນທີ່ບໍ່ເຄີຍກິນເຫລົ້ານໍາ. ສະນັ້ນ ໂຕເລກຕໍ່ຫົວຄົນທີ່ແທ້ຈິງອາດຈະສູງກວ່ານີ້ຫລາຍ.

2.       ປະເທດຮັ່ງມີ ຄືຍີ່ປຸ່ນ ກະມີລະດັບການດື່ມເຫລົ້າສະເລ່ຍເທົ່າໆກັບ ລາວເຮົາ, ອັດຕາຂອງຄົນເຄີຍດື່ມເຫລົ້າກະຫລາຍກວ່າເຮົາ (ມີພຽງ 12% ທີ່ບໍ່ເຄີຍດື່ມ), ແຕ່ເປັນຫຍັງ ອັດຕາການຕິດເຫລົ້າ ແລະ ຕາຍຍ້ອນເຫລົ້າຈັ່ງຕໍ່າກວ່າເຮົາ. ມັນກ່ຽວກັບພືດຕິກຳການດື່ມ ຫລື ຄຸນນະພາບຂອງເຄື່ອງດື່ມບໍ່?

3.       ໃນລັກສະນະດຽວກັນ ປະເທດທີ່ມີຄົນດື່ມເຫລົ້າໃນປະລິມານຫລາຍ ແລະ ມີຄົນຈໍານວນຫນ້ອຍທີ່ບໍ່ເຄີຍດື່ມເຫລົ້າ ເຊັ່ນ ລັດເຊຍ ແລະ ຍີ່ປຸ່ນ, ເປັນຫຍັງ ຈື່ງມີອັດຕາຕິດເຫລົ້າ ແລະ ຕາຍຍ້ອນເຫລົ້າຕ່າງກັນ?

4.       ໄທ ມີອັດຕາຄົນບໍ່ເຄີຍດື່ມເຫລົ້າ ຫລາຍກວ່າ ປະເທດເຮົາ ແລະ ມີອັດຕາການຕິດເຫລົ້າເທົ່າກັນ, ເປັນຫຍັງອັດຕາການຕາຍຍ້ອນເຫລົ້າຄືສູງກວ່າເຮົາ?

ມອບໃຫ້ຜູ້ມັກໄປຄົ້ນຄວ້າຕໍ່, ໃນເວລາດຽວກັນ ເຮົາກະຊິຊອມເບິ່ງສະພາບການບໍລິໂພກຂອງໂຕເອງຕໍ່ໄປ :p

ບົດຄວາມນີ້ຂຽນຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນຄວາມຮູ້ ແລະ ແລກປ່ຽນທາງດ້ານວິຊາການ, ກະລຸນາເຄົາລົບສິດທິທາງປັນຍາ ແລະ ໃຫ້ຄວາມເຫັນຢ່າງສ້າງສັນດ້ວຍ

ເຄີຍຊ່ວຍຄົນແປກຫນ້າບໍ່? ພຶດຕິກຳເອື້ອຕໍ່ສັງຄົມ (Prosocial Behaviors)

ກັບມາຂຽນບົດຄວາມອີກຄັ້ງຫລັງຈາກຫ່າງຫາຍໄປດົນ, ມື້ນີ້ຈະມາຊວນຄິດເລື່ອງ ພຶດຕິກຳເອື້ອສັງຄົມ ຫລື ພຶດຕິກຳເສີມສ້າງສັງຄົມ ທີ່ຮູ້ກັນໃນພາສາອັງກິດວ່າ Prosocial Behaviors. ເລືອກຫົວຂໍ້ນີ້ມາລົມຍ້ອນຜູ້ຂຽນບັງເອີນໄປອ່ານເຫັນບົດລາຍງານສະບັບຫນຶ່ງທີ່ ຫ້ອງການເລຂາທິການອາຊຽນ ເຮັດຮ່ວມກັບ ອົງການ UNFPA ມີຊື່ວ່າ First ASEAN Youth Development Index. ບົດລາຍງານນີ້ ເຜີຍໃຫ້ຮູ້ວ່າ ດັດສະນີການມີສ່ວນຮ່ວມເພື່ອເສີມສ້າງສັງຄົມ (Participation and Engagement) ຂອງໄວຫນຸ່ມລາວແມ່ນມີລັກສະນະຫລຸດລົງເລື້ອຍໆແຕ່ປີ 2011 ຈົນຮອດປີ 2015. ດັດສະນີນີ້ສ້າງຂຶ້ນໂດຍການຖາມ ໄວຫນຸ່ມລາວ ອາຍຸ 15-29 ປີ ດ້ວຍ 2 ຄໍາຖາມ ຄື: ເຄີຍຊ່ວຍຄົນແປກຫນ້າບໍ່? ແລະ ເຄີຍເຮັດວຽກອາສາສະຫມັກບໍ່?

ຜົນການສຶກສານີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນການຊີ້ບອກເຖິງຄຸນນະພາບຂອງຊັບພະຍາກອນມະນຸດໃນປະເທດ ແຕ່ຍັງສະແດງເຖິງແນວໂນ້ມຂອງສັງຄົມ ຕໍ່ກັບການຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງມີຄວາມສຸກ, ຄຸນນະທຳ ແລະ ຈະລິຍະທໍາ ທີ່ສອດຄ່ອງກັບແນວທາງການພັດທະນາປະເທດໄປສູ່ສັງຄົມນິຍົມນໍາອີກ.

ເປັນຫຍັງຄົນຈຶ່ງໃຫ້ການຊ່ວຍເຫລືອກັນ?

ໂດຍພື້ນຖານແລ້ວ ຄົນເຮົາຊ່ວຍເຫລືອກັນ ຍ້ອນ 3 ສາເຫດຕົ້ນຕໍ ຄື:

1.       ຊ່ວຍເຫລືອຕາມຄ່ານິຍົມ ແລະ ບັນທັດຖານຂອງສັງຄົມ, ເຊິ່ງເກີດມາຈາກຄວາມເຊື່ອວ່າ ທຸກຄົນໃນສັງຄົມມີຫນ້າທີ່ຊ່ວຍຜູ້ທີ່ຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ຕ້ອງການໆຊ່ວຍເຫລືອ, ຖືເປັນພື້ນຖານຂອງການຢູ່ຮ່ວມກັນ.

2.       ຊ່ວຍເຫລືອເພື່ອເປັນການຕອບແທນ, ບາງຄົນໃຫ້ການຊ່ວຍເຫລືອຄົນອື່ນເພື່ອຫວັງຈະໄດ້ຮັບການຕອບແທນໃນວັນຂ້າງຫນ້າ ຫລື ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫລືອກັບເພື່ອເປັນການຕອບແທນບຸນຄຸນ ຫລື ຮ້ອງວ່າ (reciprocity)

3.       ຊ່ວຍເຫລືອເພື່ອສ້າງຄວາມສະເຫມີພາບໃຫ້ເກີດຂຶ້ນໃນສັງຄົມ, ເມື່ອເຫັນວ່າມີຜູ້ດ້ອຍໂອກາດກວ່າເຮົາກຳລັງຕ້ອງການໆຊ່ວຍເຫລືອ ກຸ່ມຄົນຫນຶ່ງກໍ່ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫລືອເພື່ອໃຫ້ຜູ້ໄດ້ຮັບຄວາມເດືອດຮ້ອນນັ້ນມີຄວາມເປັນຢູ່ດີຂຶ້ນ ແລະ ເກີດຄວາມເທົ່າທຽມກັນ ຍ້ອນເຊື່ອວ່າຜູ້ເດືອດຮ້ອນກໍ່ມີສິດ ແລະ ສັກສີຂອງຄວາມເປັນມະນຸດ ເທົ່າທຽມກັບຕົນ

ສອງທິດສະດີຫລັກທີ່ພະຍາຍາມອະທິບາຍ ພຶດຕິກຳຊ່ວຍເຫລືອຄົນອື່ນ:

1.       Pure Altruism (ການເຫັນແກ່ປະໂຫຍດຄົນອື່ນຢ່າງບໍລິສຸດໃຈ): ທິດສະດີນີ້ກ່າວວ່າ ຄົນເຮົາມີພຶດຕິກຳເອື້ອສັງຄົມ ຫລື ປະກອບສ່ວນຊ່ວຍສາທາລະນະ ຍ້ອນພວກເຂົາພໍໃຈທີ່ຈະເຫັນຄົນອື່ນມີຄວາມຢູ່ດີກິນດີ.

2.       Impure Altruism (ການເຫັນແກ່ປະໂຫຍດຄົນອື່ນພຽງບາງສ່ວນ): ຂັດແຍ່ງກັບທິດສະດີຂ້າງເທິງ ບ່ອນທີ່ວ່າ ບໍ່ພຽງແຕ່ຄົນເຮົາຈະສົນໃຈກ່ຽວກັບອັດຖະປະໂຫຍດຂອງຜູ້ຮັບການຊ່ວຍເຫລືອ, ແຕ່ຍັງສົນໃຈຜົນປະໂຫຍດທີ່ຕົນຈະໄດ້ຮັບຈາກພຶດຕິກຳດັ່ງກ່າວນຳອີກ (ຫວັງຜົນຕອບແທນນຳ  ເຊັ່ນ ຫນ້າຕາ ແລະ ການຍ້ອງຍໍ)

ບໍ່ວ່າຈະໄຈ້ແຍກແບບໃຈ ເຮົາກໍ່ສາມາດເຫັນໄດ້ແຈ້ງຂຶ້ນໃນໂຕວ່າ ການຊ່ວຍເຫລືອທີ່ພວກເຮົາກໍາລັງເຮັດຢູ່ກັບແຕ່ລະກຸ່ມຄົນ ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນໄປ ແລະ ມັນກໍ່ເປັນຜົນມາຈາກສາເຫດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ.

ພຶດຕິກຳເອື້ອຕໍ່ສັງຄົມແມ່ນຫຍັງ?

ພຶດຕິກໍາເອື້ອສັງຄົມ ຫມາຍເຖິງ ການກະທຳຂອງບຸກຄົນ ຫລື ກຸ່ມຄົນທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ກັບຜູ້ອື່ນ ຫລື ກຸ່ມຄົນອື່ນ ດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈ ຫລື ສະຫມັກໃຈ, ໂດຍບໍ່ຫວັງຜົນປະໂຫຍດ ຫລື ລາງວັນຕອບແທນຫຍັງຕາມພາຍຫລັງ. ການກະທຳດັ່ງກ່າວອາດເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນດັ່ງກ່າວຈະຕ້ອງ ເສຍສະຫລະເວລາ ຊັບສິນ ກໍາລັງກາຍ ກໍາລັງຄວາມຄິດ ກໍາລັງໃຈ ຫລື ບາງຄັ້ງອາດຈະເປັນການສ່ຽງຕໍ່ຊີວິດ. ຜົນຂອງພຶດຕິກຳ ຫລື ການຊ່ວຍເຫລືອແບບນີ້ ຈະເປັນການສ້າງຜົນກະທົບທາງບວກແກ່ຄົນອື່ນ ຫລື ຕໍ່ສັງຄົມ.

ຮູບແບບຂອງການພຶດຕິກຳເອື້ອສັງຄົມ ປະກອບມີ 4 ດ້ານຄື:

-       ການຊ່ວຍເຫລືອ: ຊ່ວຍບັນເທົາ ຫລື ຜ່ອນຄາຍຄວາມຕ້ອງການ ທັງດ້ານເວລາ ແລະ ຄວາມພະຍາຍາມ

-       ການແບ່ງປັນ: ການໃຫ້ ຫລື ໃຫ້ຢືມຂອງທີ່ເປັນວັດຖຸ

-       ການປອບໂຍນ: ການບັນເທົາ ຫລື ຜ່ອນຄາຍຄວາມທຸກ ທັງດ້ານເວລາ ແລະ ການເອົາໃຈໃສ່

-       ການຮູ້ສຶກຮ່ວມ: ການເວົ້າ ຫລື ກະທໍາທີ່ບົ່ງບອກເຖິງຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ເຫັນອົກເຫັນໃຈ

ຈະກະຕຸ້ນໃຫ້ເກີດພຶດຕິກຳເອື້ອຕໍ່ສັງຄົມໄດ້ແນວໃດ?
ມີຫລາຍວິທີໃນການສ້າງພຶດຕິກຳ ແລະ ຜ່ານຫລາກຫລາຍເຄື່ອງມື, ເຮົາຈະຍົກມາລົມພຽງບາງວິທີການ ທີ່ບອກວ່າ ພຶດຕິກຳນີ້ສ້າງໄດ້. ເຊັ່ນ:

1.       ຜ່ານການເຂົ້າຮ່ວມຫລັກສູດອົບຮົມສ້າງພຶດຕິກຳເອື້ອສັງຄົມ: ການວິໄຈຂອງນັກສຶກສາປະລິນຍາເອກຈາກປະເທດໄທ ໃນຫົວຂໍ້ THE RESULTS OF PROSOCIAL BEHAVIOR DEVELOPMENT OF SUPPORTING PERSONAL IN ONE PRIVATE UNIVERSITY IN BANGKOK PROVINCE ໂດຍໃຊ້ການທົດລອງ Randomized Control - Group Pretest - Posttest Design ຜ່ານການຈັດອົບຮົມ ຫລື ກິດຈະກຳ 10 ຄັ້ງ ຄັ້ງລະ 50 ນາທີ ພົບວ່າ ກຸ່ມທີ່ໄດ້ຮັບການອົບຮົມ ແມ່ນມີພຶດຕິກຳເອື້ອຕໍ່ສັງຄົມເພີ່ມຂຶ້ນ.

2.       ການສ້າງຄວາມສາມາດທາງປັນຍາໃນການເຂົ້າໃຈຄົນອື່ນຕັ້ງແຕ່ຍັງນ້ອຍ: ນີ້ເປັນທິດສະດີຂອງນັກຈິດຕະວິທະຍາທີ່ນໍາໂດຍ Jean Piaget, ໂດຍກ່າວວ່າ ພຶດຕິກຳເອື້ອສັງຄົມຂອງຄົນແມ່ນເກີດຂຶ້ນໄດ້ ເຂົາຕ້ອງມີຄວາມເຂົ້າໃຈທັດສະນະຜູ້ອື່ນກ່ອນແຕ່ຕອນຍັງນ້ອຍ ເພາະວ່າຄວາມສາມາດດັ່ງກ່າວເຮັດໃຫ້ເດັກຮັບຮູ້ຄວາມຄິດໃນແງ່ມຸມຂອງຄົນອື່ນ ແລະ ຮູ້ສາເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນອື່ນທຸກ ຫລື ສຸກ ເຮັດໃຫ້ເດັກເກີດພຶດຕິກຳເອື້ອສັງຄົມ. ຄວາມສາມາດນີ້ ສາມາດເກີດຂຶ້ນໃນຊ່ວງທີ່ເດັກນ້ອຍຫລຸດການຍຶດເອົາໂຕເອງເປັນສູນກາງ ຄືໄລຍະ 7 ປີຂຶ້ນໄປ. ການຝຶກຝົນສາມາດເຮັດໄດ້ ຜ່ານການອົບຮົມຂອງຄອບຄົວ, ການພົວພັນກັບຫມູ່ເພື່ອນໃນໂຮງຮຽນ ແລະ ການສວມບົດບາດເປັນຄົນອື່ນ.

ການຄົ້ນຄວ້າແບບນີ້ ນຳໃຊ້ການທົດລອງເປັນສ່ວນໃຫຍ່ ສະນັ້ນ ມັນກໍ່ຫນ້າສົນໃຈຫລາຍ ຖ້າຈະມີການສຶກສາເລື່ອງນີ້ໃນສັງຄົມເຮົາ ບໍ່ວ່າຈະເປັນ ການປຽບທຽບໃນສັງຄົມ ຕົວເມືອງ ແລະ ຊົນນະບົດ, ແຕ່ລະລຸ້ນຄົນ, ລະຫວ່າງເພດ, ແລະ ຊັ້ນຄົນ. ຖ້າມີໃຜເຄີຍອ່ານບົດຄົ້ນຄວ້າປະເພດນີ້ຢູ່ເມືອງລາວ ຊ່ວຍແບ່ງປັນດ້ວຍ.

ບົດຄວາມນີ້ຂຽນຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນຄວາມຮູ້ ແລະ ແລກປ່ຽນທາງດ້ານວິຊາການ, ກະລຸນາເຄົາລົບສິດທິທາງປັນຍາ ແລະ ໃຫ້ຄວາມເຫັນຢ່າງສ້າງສັນດ້ວຍ

ເມື່ອມັນບໍ່ເປັນດັ່ງທີ່ເຮົາຄິດ: ຄຳຖາມກ່ຽວກັບການພັດທະນາຊົນນະບົດ ep. 1

ເປັນເວລາເກືອບສອງປີ ທີ່ບໍ່ໄດ້ລົງເຮັດວຽກສຳຫລວດໃນຊົນນະບົດ, ປີນີ້ກຽມວຽກເກືອບເຄິ່ງປີ ຈຶ່ງໄດ້ມີໂອກາດລົງໄປສຳຜັດຊີວິດຄົນຊົນນະບົດອີກເທື່ອຫນຶ່ງ. ອາດຍ້ອນອາຍຸທີ່ສູງຂຶ້ນ ຫລື ຍ້ອນຄວາມສົນໃຈທີ່ມີຫລາຍຂຶ້ນກັບຄວາມທ້າທາຍໃນວຽກນີ້ ກະເລີຍມາເຈິະຕໍ ສອງສາມອັນ ທີ່ຍັງເປັນຄຳຖາມໃຈໃນ ເລີຍບໍ່ຢາກເກັບໄວ້ຄົນດຽວ. ທໍາອິດ ແມ່ນ ເລື່ອງນໍ້າດື່ມ.

ວ່າກັນວ່າ ປະຊາຊົນໃນຊົນນະບົດຂາດແຫລ່ງນໍ້າສະອາດສໍາລັບດື່ມ, ຈຶ່ງເປັນທີ່ມາຂອງຫລາຍໂຄງການພັດທະນາທີ່ຈັດສັນທຶນຮອນເພື່ອມາສ້າງແຫລ່ງນໍ້າສະອາດໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ. ເຫັນຫລາຍທີ່ສຸດແມ່ນ ນໍ້າລິນ ແລະ ນໍ້າບາດານ. ຕົນເອງອ່ານເອກະສານມາຫລາຍບ່ອນກະເຫັນວ່າ ການເຂົ້າເຖິງແຫລ່ງນໍ້າທີ່ໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງ (improved drinking water) ເປັນການເຂົ້າເຖິງແຫລ່ງນໍ້າສະອາດ ແລະ ປະຊາຊົນຫນ້າຈະດີໃຈ ແລະ ນໍາໃຊ້ມັນເພື່ອດື່ມກິນ. ແຕ່ການລົງວຽກຄັ້ງນີ້ ມາເຈິະບ້ານຫນຶ່ງ ທີ່ມີທັງບໍ່ນໍ້າທໍາມະຊາດ ແລະ ນໍ້າບາດານ, ໄດ້ລົມກັບເຂົາເຈົ້າເລື່ອງການນໍ້າໃຊ້ນໍ້າຈາກສອງແຫລ່ງ ຈຶ່ງພົບວ່າ ເຖິງຈະມີນໍ້າບາດານ (ຈາກການຊ່ວຍເຫລືອແລ້ວ) ເຂົາເຈົ້າກະຍັງສືບຕໍ່ດື່ມນໍ້າທີ່ມາຈາກບໍ່ທຳມະຊາດຢູ່. ຖາມວ່າ ອ້າວ ຊັ້ນນໍ້າບາດານມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເຂົາວ່າ ຊ່ວຍເຮັດໃຫ້ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍບໍ່ຕ້ອງໄປຕັກນໍ້າໄກ ແຕ່ນໍ້າຈາກແຫລ່ງນີ້ສ່ວນຫລາຍເອົາໄວ້ໃຊ້ລ້າງຖ້ວຍບ່ວງ ແລະ ອາບ, ຖາມວ່າເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ກິນນໍ້າບາດານ? ປະຊາຊົນບອກວ່າ ນໍ້າບາດານບໍ່ແຊບ ມັນຈືດ ບໍ່ມີລົດຊາດ ແລະ ຖາມຕໍ່ໄປອີກວ່າ ເວລາກິນນໍ້າບາດານ ເຮັດແນວໃດ? ເຂົາບອກວ່າ ຕົ້ມກິນ ແຕ່ມັນມັກມີຫີນປູນ, ຖາມຕໍ່ໄປວ່າ ບາດກິນນໍ້າບໍ່ທຳມະຊາດເດ້? ຂະເຈົ້າບອກວ່າ ກະກິນດິບຫັ້ນລະ ບໍ່ໄດ້ຕົ້ມ. ສົງໃສແຮງ ເລີຍໄປລອງກິນເບິ່ງ, ຖ້າຫລັບຕາກິນ ນໍ້າທີ່ຂະເຈົ້າບອກວ່າແຊບ ຈະຄ້າຍຄືກັບເຮົາກິນນໍ້າແຮ່ບັນຈຸຂວດ (ອີແວນ ຫລື ມິເນເລ່) ປະມານນັ້ນ ແລະ ຍິ່ງເອົາໄປແຊ່ຕູ້ເຢັນ ເວລາເມື່ອຍໆ ມາກິນແຮງແຊບ. ຕ່າງແຕ່ ບໍ່ຮູ້ວ່ານໍ້າດັ່ງກ່າວ ປົນເປື້ອນຫຍັງ ມີແມ່ພະຍາດຫລືບໍ່. ອະໂກ້ຍ!!!!! ສົມພໍລະ.

ຕໍ່ມາຫລາຍບ້ານ ກະຖາມແນວເກົ່າ ກະໄດ້ຄໍາຕອບແບບເກົ່າ. ຮຶ! ຊິເຮັດແນວໃດບາດນິ? ລະຊິໄປຊອກນໍ້າດື່ມທີ່ທັງແຊບ ແລະ ສະອາດມາໃຫ້ປະຊາຊົນໄດ້ແນວໃດ ຫລື ວ່າຊິປ່ຽນຄວາມຄິດຂະເຈົ້າໄດ້ແນວໃດ?

ເຖິງປະເທດເຮົາຈະປະສົບໄພນໍ້າຖ້ວມເລື້ອຍໆ ແຕ່ປະຊາຊົນໃນຫລາຍເຂດ ພັດຂາດນໍ້າໃນການຊົມໃຊ້ ແລະ ທຳການຜະລິດກະສິກຳ. ຫລາຍບ່ອນຕ້ອງເສຍຄ່ານໍ້າໃນມູນຄ່າທີ່ແພງກວ່າຄ່າໄຟຟ້າ. ທຸລະກິດຜະລິດນໍ້າດື່ມ ກາຍເປັນທຸລະກິດທີ່ມີລາຍໄດ້ດີ ໃນຊົນນະບົດ ລາຄານໍ້າດື່ມ ຕຸກ 20 ລິດ ເກືອບເທົ່າກັບລາຄາເຂົ້າ 1 ກິໂລ. ນີ້ ຖືເປັນສິ່ງທ້າທາຍອັນຫນຶ່ງ ທີ່ເຮົາຈະຕ້ອງໄດ້ປະເຊີນຫນ້າ ແລະ ແກ້ໄຂນໍາກັນ ໂດຍສະເພາະການບັນລຸຄາດຫມາຍ SDG ທີ 6.1 ຄື ພາຍໃນປີ 2030 ໃຫ້ທຸກຄົນສາມາດເຂົ້າເຖິງນໍ້າດື່ມທີ່ປອດໄພ ແລະ ລາຄາບໍ່ ແພງຢ່າງທົ່ວເຖິງ ແລະ ເທົ່າທຽມກັນ. 

ນອກຈາກການສະຫນອງນໍ້າໃຫ້ໄດ້ຕະຫລອດປີ ຈະເປັນເລື່ອງຍາກແລ້ວ ການຜະລິດນໍ້າໃຫ້ຖືກກັບຄວາມມັກຂອງປະຊາຊົນກໍ່ເປັນໂຈດຫນຶ່ງ ທີ່ຕ້ອງໄດ້ຄິດ, ແລະ ບໍ່ຄວນສົມມຸດເອງວ່າ ຂະເຈົ້າຈະຍິນດີ ແລະ ມັກໃນສິ່ງທີ່ຈັດຫາມາໃຫ້ ເພາະທຸກຄົນມີລົດນິຍົມ ແລະ ການບໍລິໂພກທີ່ແຕກຕ່າງກັນ.


ບົດຄວາມນີ້ຂຽນຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນຄວາມຮູ້ ແລະ ແລກປ່ຽນທາງດ້ານວິຊາການ, ກະລຸນາເຄົາລົບສິດທິທາງປັນຍາ ແລະ ໃຫ້ຄວາມເຫັນຢ່າງສ້າງສັນດ້ວຍ

ທັດສະນະຄະຕິນັ້ນສໍາຄັນແນວໃດ? (How important the attitude is?)

ມື້ນີ້ນັ່ງຊອກຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບການຮັກສາສຸຂະພາບ ແລະ ພະຍາດທາງເດີນອາຫານ, ໄປພົບຄຳເຫັນຂອງທ່ານຫມໍຄົນຫນຶ່ງ ຊື່ Dr. William Salt ປະຈຳຢູ່ Columbus ລັດ Ohio ກ່ຽວກັບ ຜົນຂອງການມີທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີ ຕໍ່ ສຸຂະພາບຂອງຄົນເຮົາ. ຫນ້າສົນໃຈດີ!
ລາວບອກວ່າ “ທັດສະນະຄະຕິ ແລະ ຄວາມເຊື່ອຂອງຄົນ ສົ່ງຜົນກະທົບໂດຍກົງ ຕໍ່ວິທີການຕອບໂຕ້ຂອງພວກເຮົາຕໍ່ກັບທຸກຢ່າງທີ່ເຂົ້າມາໃນຊີວິດ ທັງໃນຍາມຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ໃນຍາມມີຄວາມສຸກ”. ທັດສະນະຄະຕິ ມັກສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດ ຄວາມເຊື່ອ, ມັນນໍາໄປສູ່ ການຕັດສິນໃຈ ແລະ ການກະທໍາ. ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ, ຄວາມເຊື່ອມີທັງດ້ານລົບ ແລະ ດ້ານບວກ ຕົວຢ່າງ: ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າຊີວິດຂ້ອຍມີກໍາ, ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າຄອບຄົວ ແລະ ຫມູ່ເພື່ອນປະຖິ້ມຂ້ອຍ, ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າມື້ຫນຶ່ງຂ້ອຍຈະປະສົບຜົນສໍາເລັດ, ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າຂ້ອຍເປັນຄົນຫນ້າຮັກ ແລະ ອື່ນໆ. Dr. Salt ກ່າວຕໍ່ໄປວ່າ “ການມີທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີ ຫລື ທັດສະນະດ້ານບວກນັ້ນ ຈະເຮັດໃຫ້ຄົນເຮົາສາມາດສຸມໃສ່ ສິ່ງທີ່ດີໆທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ແລະ ຊື່ນຊົມກັບຄວາມສຸກທີ່ປະປົນຢູ່ເຊິ່ງເຮົາອາດເບິ່ງຂ້າມໄປ (ຖ້າເມົາແຕ່ໄປສຸມໃສ່ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກທີ່ມັນເກີດຂຶ້ນໃນຊີວິດ)”.

ທັດສະນະຄະຕິສົ່ງຜົນຕໍ່ຊີວິດເຮົາໃນດ້ານໃດແດ່?

ທຸກຄົນມັກໄດ້ຍິນເລື້ອຍໆ ປະໂຫຍກທີ່ວ່າ Attitude is everything, ທີ່ຈິງມັນກໍ່ແມ່ນແນວນັ້ນ. ນັກຂຽນຊື່ Jamara ເວົ້າໄວ້ຢ່າງຫນ້າສົນໃຈ ໃນບລັອກຂອງລາວ ພາຍໃຕ້ ຫົວຂໍ້ 7Reasons Why “Your Attitude Really Is Everything” ວ່າ: “ທັດສະນະຄະຕິ

1. ເປັນເຄື່ອງມືໃນການສ້າງ ຫລື ທໍາລາຍສາຍສໍາພັນ, ເພາະວ່າການສື່ສານແມ່ນກຸນແຈດອກສໍາຄັນໃນການສ້າງສາຍສໍາພັນ ແລະ ການມີທັດສະນະທີ່ເປັນລົບ ຈະເປັນການປິດປະຕູການສື່ສານໄປໃນໂຕ;
2. ເປັນໄປຕາມກົດແຫ່ງການດຶງດູດ, ຖ້າເຮົາສົ່ງທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີອອກໄປ ເຮົາກໍ່ຈະໄດ້ຮັບທັດສະນະທີດີກັບຄືນມາ ເຊິ່ງແນ່ນອນວ່າ ທຸກຄົນບໍ່ຢາກຢູ່ໃກ້ກັບຄົນທີ່ມີທັດສະນະຄະຕິເປັນລົບ;
3. ເຄື່ອງມືກໍາຫນົດຄວາມຫມັ້ນຄົງໃນຕໍາແຫນ່ງ ແລະ ຫນ້າທີ່ການງານ, ດັ່ງຄໍາເວົ້າທີ່ວ່າ ຄວາມສະຫລາດຫລັກແຫລມ ອາດນໍາພາເຮົາມາຮອດຈຸດນີ້ ແຕ່ຫລັງຈາກນັ້ນ ທັດສະນະຄະຕິ ແລະ ການວາງໂຕ ຈະເປັນໂຕກຳນົດອະນາຄົດຂອງເຮົາ;
4. ເປັນໂຕກໍານົດພຶດຕິກໍາ, ທັດສະນະຄະຕິ ສົ່ງຜົນຕໍ່ການກະທໍາຂອງເຮົາ ແລະ ກາຍເປັນສິ່ງທີ່ຄົນອື່ນໃຊ້ຕີລາຄາເຮົາ ແລະ ກໍານົດພຶດຕິກຳຂອງເຂົາເຈົ້າ ທີ່ມີຕໍ່ເຮົາ;
5. ສາມາດສ້າງ ຫລື ທໍາລາຍພາບພົດທາງສັງຄົມ ແລະ ຫນ້າທີ່ການງານຂອງເຮົາ, ທັດສະນະຄະຕິຂອງຄົນ ສະແດງອອກ ຜ່ານ ພາສາກາຍ, ການສື່ສານ ແລະ ການໂຕ້ຕອບຂອງພວກເຮົາ;
6. ຊ່ວຍອະທິບາຍຄວາມສໍາເລັດໃນອະນາຄົດຂອງເຮົາ, ເພາະຖ້າເຮົາມີທັດສະນະຄະຕິດ້ານບວກ ຄວາມສໍາເລັດໃນອະນາຄົດຂອງເຮົາອາດຫມາຍເຖິງການມີຄົນອື່ນຢູ່ຮ່ວມນໍາ ແລະ ຖ້າຫາກເປັນດ້ານລົບ ມັນອາດສື່ຄວາມຫມາຍວ່າ ເຮົາເຫັນແກ່ໂຕ;
7. ມີຄວາມຫມາຍໃນແງ່ຄວາມໂປ່ງໃສ, ເພາະຄົນທີ່ຂາດຄວາມໂປ່ງໃສໃນທັດສະນະຄະຕິ ມັກຈະຖືກເບິ່ງວ່າ ຄາດເດົາໄດ້ຍາກ ແລະ ອາໄສບໍ່ໄດ້. ສະນັ້ນ, ທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີ ຈຶ່ງເປັນການເຮັດທຸກຢ່າງໃຫ້ຈະແຈ້ງ ແລະ ເປັນການສື່ສານທີ່ປາສະຈາກອຸບາຍ-ຫລອກລວງ” 

“Hire for attitude, train for skills.”

ຜູ້ຂຽນປື້ມ Hiring for Attitude ຊື່ Mark Murphy ເວົ້າເຖິງຜົນການຄົ້ນຄວ້າຂອງລາວກ່ຽວກັບຄົນທີ່ບໍ່ຜ່ານວຽກຕອນທົດລອງງານວ່າ ມີພຽງ 11% ທີ່ບໍ່ຜ່ານການທົດສອບຍ້ອນເຮັດວຽກບໍ່ໄດ້, ແຕ່ອີກ 89% ແມ່ນຍ້ອນບັນຫາດ້ານທັດສະນະຄະຕິ. ສະໂລເກນນີ້ ໄດ້ກາຍເປັນຄຳຂວັນ ຂອງຫລາຍບໍລິສັດຊັ້ນນຳ ແລະ ເວົ້າຕິດປາກກັນໃນບັນດາຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານການບໍລິຫານຊັບພະຍາກອນມະນຸດ (ເຮົາຈະບໍ່ລົມເລື່ອງນີ້ຫລາຍເດີ້! ເພາະບໍ່ແມ່ນຊ່ຽວຊານ ຮະຮະ).
ສ່ວນຕົວແລ້ວ, ການມີທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີ ເຖິງຈະບໍ່ແມ່ນຄຳຕອບຂອງທຸກຢ່າງ ແຕ່ກໍ່ເປັນອົງປະກອບທີ່ສຳຄັນ. ບໍ່ວ່າຈະເປັນຄົນທີ່ເຮັດວຽກປະຈຳ ຫລື ບໍ່ປະຈຳ ກໍ່ລ້ວນແລ້ວແຕ່ ຕ້ອງມີທັດສະນະຄະຕິທີດີ ເພາະ (ຄືເວົ້າມາຂ້າງຕົ້ນ) ທັດສະນະຄະຕິ ຍາມໃດກໍ່ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການຕັດສິນໃຈ, ການກະທຳ, ການສື່ສານ ແລະ ທີ່ສຳຄັນ ມັນສະແດງອອກຢູ່ຄຸນນະພາບຂອງວຽກນໍາ.

ທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີເກີດມາຈາກຫຍັງ?

ໂດຍທົ່ວໄປ, ທັດສະນະຄະຕິ ຖືກແບ່ງອອກເປັນ 3 ປະເພດໃຫຍ່ ຄື: ທັດສະນະຄະຕິທາງບວກ, ທັດສະນະຄະຕິທາງລົບ ແລະ ທັດສະນະຄະຕິເປັນກາງ. ປະເພດຂອງທັດສະນະຄະຕິ ແມ່ນແຕກຕ່າງຈາກປະເພດຄົນ ແລະ ຄົນໆຫນຶ່ງ ກໍ່ອາດມີທັດສະນະຄະຕິແຕກຕ່າງຕໍ່ກັບບັນຫາທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ເຊັ່ນ: ຄົນທີ່ເບິ່ງໂລກໃນແງ່ດີ ອາດມີທ່າທີເສີຍໆຕໍ່ການຫລິ້ນເຟສບຸກ.

ທັດສະນະຄະຕິ ຂອງບຸກຄົນ ເກີດມາຈາກ 4 ແຫລ່ງຕົ້ນຕໍ ຄື:

• 1.   ປະສົບການໃນອະດີດທີ່ຜ່ານມາ, ຖ້າມີປະສົບການດີໃນເລື່ອງໃດ ເຂົາກໍ່ຈະມີທ່າທີທີ່ດີໃນເລື່ອງນັ້ນ.
• 2.     ຂໍ້ມູນຂ່າວສານຈາກຄົນອື່ນ, ນີ້ລວມເຖິງການສັ່ງສອນຂອງພໍ່ແມ່ຕໍ່ເດັກ ຫລື ການເສບຂ່າວຈາກສື່ອອນໄລນ ກໍ່ລ້ວນແຕ່ສ້າງໃຫ້ຄົນເກີດທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີ ຫລື ບໍ່ດີ ໃນເລື່ອງຕ່າງໆໄດ້.
• 3.     ຄົນທີ່ເປັນຕົວແບບ, ຄົນເຮົາອາດຮັບເອົາທັດສະນະຄະຕິ ມາຈາກ ພໍ່ແມ່ ອ້າຍນ້ອງ ຫລື ຄົນດັງໃນສັງຄົມ ທີ່ຕົນນັບຖື. 
• 4. ສະຖາບັນ, ກຸ່ມຄົນ ຫລື ແວດລ້ອມອ້ອມຂ້າງ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ຄອບຄົວ ກຸ່ມຫມູ່ເພື່ອນ ໂຮງຮຽນ ຫລື ຫ້ອງການ.

 ທັດສະນະຄະຕິປ່ຽນໄດ້ບໍ່?

“The longer I live, the more I realize the impact of attitude on life. Attitude is more important than the past, than education, money, circumstances, failures and successes and much more than what other people think, say or do.”........ “I am convinced that life is 10 percent what happens to me and 90 percent how I react to it.”  

Charles R. Swindoll ນັກຂຽນຊື່ດັງ ເຈົ້າຂອງປື້ມ The Grace Awakening, ໃຫ້ຄໍາເຫັນກ່ຽວກັບທັດສະນະຄະຕິວ່າ: “ທັດສະນະຄະຕິມີຜົນກະທົບຕໍ່ຊີວິດຄົນເຮົາ, ມັນມີຄວາມສຳຄັນຍິ່ງກວ່າ ອະດີດ, ການສຶກສາ, ເງິນຄຳ, ສະຖານະການ, ຄວາມຫລົ້ມເຫລວ ແລະ ຄວາມສຳເລັດ, ແລະ ສຳຄັນຫລາຍກວ່າສິ່ງທີ່ເຮົາຄິດ, ເວົ້າ ຫລື ກະທຳ ເສຍອີກ. ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າ 10% ໃນຊີວິດຂ້ອຍ ແມ່ນກຳນົດບໍ່ໄດ້ ເປັນສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນມາເອງ ແລະ ທີ່ເຫລືອອີກ 90% ແມ່ນເກີດຈາກການກະທໍາຂອງຂ້ອຍເອງ”.

ສະນັ້ນ, ພວກເຮົາທຸກຄົນສາມາດກຳນົດ ຫລື ປ່ຽນແປງ ທັດສະນະຄະຕິຂອງເຮົາໄດ້! ຖ້າຫາກວ່າ:

• 1.     ເຮົາຍິນຍອມ ແລະ ຕ້ອງການທີ່ຈະປ່ຽນແປງ, ເມື່ອເຂົ້າໃຈເຖິງຄວາມສຳຄັນຂອງການປ່ຽນແປງ ຈະເກີດຄວາມພະຍາຍາມ ແລະ ອົດທົນໃນການປ່ຽນແປງ. ຫລື
• 2.     ເຮົາຖືກບັງຄັບໃຫ້ປ່ຽນແປງ 

ບໍ່ວ່າຈະຍ້ອນອິດທິພົນທາງສັງຄົມ ຫລື ເກີດຈາກຄວາມສະຫມັກໃຈກໍ່ຕາມ, ແຮງຜັກດັນໃຫ້ປ່ຽນແປງນີ້ ຈະແຮງ ຫລື ຄ່ອຍ ແມ່ນຂຶ້ນກັບໂທດ ຂອງການບໍ່ປ່ຽນແປງ. ການປ່ຽນແປງທັດສະນະຄະຕິດ້ວຍຕົນເອງ ໃນ​ 2 ຮູບການນີ້ ລ້ວນແລ້ວແຕ່ຕ້ອງການການຝຶກແອບ ຫມູ່ຂອງຂ້ອຍເວົ້່າເລື້ອຍໆວ່າ Practice makes perfect.

ນອກຈາກເຮົາຈະສາມາດປ່ຽນທັດສະນະຄະຕິໄດ້ເອງແລ້ວ, ຄົນບາງກຸ່ມກໍ່ຖືກຄົນອື່ນ ປ່ຽນທັດສະນະຄະຕິໃຫ້ (ເບິ່ງຄືນແຫລ່ງກຳເນີດຂອງມັນຂ້າງເທິງ) ເຊັ່ນ: ການໃຊ້ອໍານາດຊວນເຊື່ອຜ່ານການກະຈາຍຂໍ້ມູນຂ່າວສານ, ການໂຄສະນາໃຫ້ເອົາແບບຢ່າງຜູ້ທີ່ເປັນຕົວແບບ (Role Model) ຫລື ການປ່ຽນແວດລ້ອມທາງສະຖາບັນ ແລະ ອື່ນໆ.

ບົດຄວາມນີ້ຂຽນຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນຄວາມຮູ້ ແລະ ແລກປ່ຽນທາງດ້ານວິຊາການ, ກະລຸນາເຄົາລົບສິດທິທາງປັນຍາ ແລະ ໃຫ້ຄວາມເຫັນຢ່າງສ້າງສັນດ້ວຍ