ເຄີຍຊ່ວຍຄົນແປກຫນ້າບໍ່? ພຶດຕິກຳເອື້ອຕໍ່ສັງຄົມ (Prosocial Behaviors)

ກັບມາຂຽນບົດຄວາມອີກຄັ້ງຫລັງຈາກຫ່າງຫາຍໄປດົນ, ມື້ນີ້ຈະມາຊວນຄິດເລື່ອງ ພຶດຕິກຳເອື້ອສັງຄົມ ຫລື ພຶດຕິກຳເສີມສ້າງສັງຄົມ ທີ່ຮູ້ກັນໃນພາສາອັງກິດວ່າ Prosocial Behaviors. ເລືອກຫົວຂໍ້ນີ້ມາລົມຍ້ອນຜູ້ຂຽນບັງເອີນໄປອ່ານເຫັນບົດລາຍງານສະບັບຫນຶ່ງທີ່ ຫ້ອງການເລຂາທິການອາຊຽນ ເຮັດຮ່ວມກັບ ອົງການ UNFPA ມີຊື່ວ່າ First ASEAN Youth Development Index. ບົດລາຍງານນີ້ ເຜີຍໃຫ້ຮູ້ວ່າ ດັດສະນີການມີສ່ວນຮ່ວມເພື່ອເສີມສ້າງສັງຄົມ (Participation and Engagement) ຂອງໄວຫນຸ່ມລາວແມ່ນມີລັກສະນະຫລຸດລົງເລື້ອຍໆແຕ່ປີ 2011 ຈົນຮອດປີ 2015. ດັດສະນີນີ້ສ້າງຂຶ້ນໂດຍການຖາມ ໄວຫນຸ່ມລາວ ອາຍຸ 15-29 ປີ ດ້ວຍ 2 ຄໍາຖາມ ຄື: ເຄີຍຊ່ວຍຄົນແປກຫນ້າບໍ່? ແລະ ເຄີຍເຮັດວຽກອາສາສະຫມັກບໍ່?

ຜົນການສຶກສານີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນການຊີ້ບອກເຖິງຄຸນນະພາບຂອງຊັບພະຍາກອນມະນຸດໃນປະເທດ ແຕ່ຍັງສະແດງເຖິງແນວໂນ້ມຂອງສັງຄົມ ຕໍ່ກັບການຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງມີຄວາມສຸກ, ຄຸນນະທຳ ແລະ ຈະລິຍະທໍາ ທີ່ສອດຄ່ອງກັບແນວທາງການພັດທະນາປະເທດໄປສູ່ສັງຄົມນິຍົມນໍາອີກ.

ເປັນຫຍັງຄົນຈຶ່ງໃຫ້ການຊ່ວຍເຫລືອກັນ?

ໂດຍພື້ນຖານແລ້ວ ຄົນເຮົາຊ່ວຍເຫລືອກັນ ຍ້ອນ 3 ສາເຫດຕົ້ນຕໍ ຄື:

1.       ຊ່ວຍເຫລືອຕາມຄ່ານິຍົມ ແລະ ບັນທັດຖານຂອງສັງຄົມ, ເຊິ່ງເກີດມາຈາກຄວາມເຊື່ອວ່າ ທຸກຄົນໃນສັງຄົມມີຫນ້າທີ່ຊ່ວຍຜູ້ທີ່ຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ຕ້ອງການໆຊ່ວຍເຫລືອ, ຖືເປັນພື້ນຖານຂອງການຢູ່ຮ່ວມກັນ.

2.       ຊ່ວຍເຫລືອເພື່ອເປັນການຕອບແທນ, ບາງຄົນໃຫ້ການຊ່ວຍເຫລືອຄົນອື່ນເພື່ອຫວັງຈະໄດ້ຮັບການຕອບແທນໃນວັນຂ້າງຫນ້າ ຫລື ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫລືອກັບເພື່ອເປັນການຕອບແທນບຸນຄຸນ ຫລື ຮ້ອງວ່າ (reciprocity)

3.       ຊ່ວຍເຫລືອເພື່ອສ້າງຄວາມສະເຫມີພາບໃຫ້ເກີດຂຶ້ນໃນສັງຄົມ, ເມື່ອເຫັນວ່າມີຜູ້ດ້ອຍໂອກາດກວ່າເຮົາກຳລັງຕ້ອງການໆຊ່ວຍເຫລືອ ກຸ່ມຄົນຫນຶ່ງກໍ່ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫລືອເພື່ອໃຫ້ຜູ້ໄດ້ຮັບຄວາມເດືອດຮ້ອນນັ້ນມີຄວາມເປັນຢູ່ດີຂຶ້ນ ແລະ ເກີດຄວາມເທົ່າທຽມກັນ ຍ້ອນເຊື່ອວ່າຜູ້ເດືອດຮ້ອນກໍ່ມີສິດ ແລະ ສັກສີຂອງຄວາມເປັນມະນຸດ ເທົ່າທຽມກັບຕົນ

ສອງທິດສະດີຫລັກທີ່ພະຍາຍາມອະທິບາຍ ພຶດຕິກຳຊ່ວຍເຫລືອຄົນອື່ນ:

1.       Pure Altruism (ການເຫັນແກ່ປະໂຫຍດຄົນອື່ນຢ່າງບໍລິສຸດໃຈ): ທິດສະດີນີ້ກ່າວວ່າ ຄົນເຮົາມີພຶດຕິກຳເອື້ອສັງຄົມ ຫລື ປະກອບສ່ວນຊ່ວຍສາທາລະນະ ຍ້ອນພວກເຂົາພໍໃຈທີ່ຈະເຫັນຄົນອື່ນມີຄວາມຢູ່ດີກິນດີ.

2.       Impure Altruism (ການເຫັນແກ່ປະໂຫຍດຄົນອື່ນພຽງບາງສ່ວນ): ຂັດແຍ່ງກັບທິດສະດີຂ້າງເທິງ ບ່ອນທີ່ວ່າ ບໍ່ພຽງແຕ່ຄົນເຮົາຈະສົນໃຈກ່ຽວກັບອັດຖະປະໂຫຍດຂອງຜູ້ຮັບການຊ່ວຍເຫລືອ, ແຕ່ຍັງສົນໃຈຜົນປະໂຫຍດທີ່ຕົນຈະໄດ້ຮັບຈາກພຶດຕິກຳດັ່ງກ່າວນຳອີກ (ຫວັງຜົນຕອບແທນນຳ  ເຊັ່ນ ຫນ້າຕາ ແລະ ການຍ້ອງຍໍ)

ບໍ່ວ່າຈະໄຈ້ແຍກແບບໃຈ ເຮົາກໍ່ສາມາດເຫັນໄດ້ແຈ້ງຂຶ້ນໃນໂຕວ່າ ການຊ່ວຍເຫລືອທີ່ພວກເຮົາກໍາລັງເຮັດຢູ່ກັບແຕ່ລະກຸ່ມຄົນ ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນໄປ ແລະ ມັນກໍ່ເປັນຜົນມາຈາກສາເຫດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ.

ພຶດຕິກຳເອື້ອຕໍ່ສັງຄົມແມ່ນຫຍັງ?

ພຶດຕິກໍາເອື້ອສັງຄົມ ຫມາຍເຖິງ ການກະທຳຂອງບຸກຄົນ ຫລື ກຸ່ມຄົນທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ກັບຜູ້ອື່ນ ຫລື ກຸ່ມຄົນອື່ນ ດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈ ຫລື ສະຫມັກໃຈ, ໂດຍບໍ່ຫວັງຜົນປະໂຫຍດ ຫລື ລາງວັນຕອບແທນຫຍັງຕາມພາຍຫລັງ. ການກະທຳດັ່ງກ່າວອາດເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນດັ່ງກ່າວຈະຕ້ອງ ເສຍສະຫລະເວລາ ຊັບສິນ ກໍາລັງກາຍ ກໍາລັງຄວາມຄິດ ກໍາລັງໃຈ ຫລື ບາງຄັ້ງອາດຈະເປັນການສ່ຽງຕໍ່ຊີວິດ. ຜົນຂອງພຶດຕິກຳ ຫລື ການຊ່ວຍເຫລືອແບບນີ້ ຈະເປັນການສ້າງຜົນກະທົບທາງບວກແກ່ຄົນອື່ນ ຫລື ຕໍ່ສັງຄົມ.

ຮູບແບບຂອງການພຶດຕິກຳເອື້ອສັງຄົມ ປະກອບມີ 4 ດ້ານຄື:

-       ການຊ່ວຍເຫລືອ: ຊ່ວຍບັນເທົາ ຫລື ຜ່ອນຄາຍຄວາມຕ້ອງການ ທັງດ້ານເວລາ ແລະ ຄວາມພະຍາຍາມ

-       ການແບ່ງປັນ: ການໃຫ້ ຫລື ໃຫ້ຢືມຂອງທີ່ເປັນວັດຖຸ

-       ການປອບໂຍນ: ການບັນເທົາ ຫລື ຜ່ອນຄາຍຄວາມທຸກ ທັງດ້ານເວລາ ແລະ ການເອົາໃຈໃສ່

-       ການຮູ້ສຶກຮ່ວມ: ການເວົ້າ ຫລື ກະທໍາທີ່ບົ່ງບອກເຖິງຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ເຫັນອົກເຫັນໃຈ

ຈະກະຕຸ້ນໃຫ້ເກີດພຶດຕິກຳເອື້ອຕໍ່ສັງຄົມໄດ້ແນວໃດ?
ມີຫລາຍວິທີໃນການສ້າງພຶດຕິກຳ ແລະ ຜ່ານຫລາກຫລາຍເຄື່ອງມື, ເຮົາຈະຍົກມາລົມພຽງບາງວິທີການ ທີ່ບອກວ່າ ພຶດຕິກຳນີ້ສ້າງໄດ້. ເຊັ່ນ:

1.       ຜ່ານການເຂົ້າຮ່ວມຫລັກສູດອົບຮົມສ້າງພຶດຕິກຳເອື້ອສັງຄົມ: ການວິໄຈຂອງນັກສຶກສາປະລິນຍາເອກຈາກປະເທດໄທ ໃນຫົວຂໍ້ THE RESULTS OF PROSOCIAL BEHAVIOR DEVELOPMENT OF SUPPORTING PERSONAL IN ONE PRIVATE UNIVERSITY IN BANGKOK PROVINCE ໂດຍໃຊ້ການທົດລອງ Randomized Control - Group Pretest - Posttest Design ຜ່ານການຈັດອົບຮົມ ຫລື ກິດຈະກຳ 10 ຄັ້ງ ຄັ້ງລະ 50 ນາທີ ພົບວ່າ ກຸ່ມທີ່ໄດ້ຮັບການອົບຮົມ ແມ່ນມີພຶດຕິກຳເອື້ອຕໍ່ສັງຄົມເພີ່ມຂຶ້ນ.

2.       ການສ້າງຄວາມສາມາດທາງປັນຍາໃນການເຂົ້າໃຈຄົນອື່ນຕັ້ງແຕ່ຍັງນ້ອຍ: ນີ້ເປັນທິດສະດີຂອງນັກຈິດຕະວິທະຍາທີ່ນໍາໂດຍ Jean Piaget, ໂດຍກ່າວວ່າ ພຶດຕິກຳເອື້ອສັງຄົມຂອງຄົນແມ່ນເກີດຂຶ້ນໄດ້ ເຂົາຕ້ອງມີຄວາມເຂົ້າໃຈທັດສະນະຜູ້ອື່ນກ່ອນແຕ່ຕອນຍັງນ້ອຍ ເພາະວ່າຄວາມສາມາດດັ່ງກ່າວເຮັດໃຫ້ເດັກຮັບຮູ້ຄວາມຄິດໃນແງ່ມຸມຂອງຄົນອື່ນ ແລະ ຮູ້ສາເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນອື່ນທຸກ ຫລື ສຸກ ເຮັດໃຫ້ເດັກເກີດພຶດຕິກຳເອື້ອສັງຄົມ. ຄວາມສາມາດນີ້ ສາມາດເກີດຂຶ້ນໃນຊ່ວງທີ່ເດັກນ້ອຍຫລຸດການຍຶດເອົາໂຕເອງເປັນສູນກາງ ຄືໄລຍະ 7 ປີຂຶ້ນໄປ. ການຝຶກຝົນສາມາດເຮັດໄດ້ ຜ່ານການອົບຮົມຂອງຄອບຄົວ, ການພົວພັນກັບຫມູ່ເພື່ອນໃນໂຮງຮຽນ ແລະ ການສວມບົດບາດເປັນຄົນອື່ນ.

ການຄົ້ນຄວ້າແບບນີ້ ນຳໃຊ້ການທົດລອງເປັນສ່ວນໃຫຍ່ ສະນັ້ນ ມັນກໍ່ຫນ້າສົນໃຈຫລາຍ ຖ້າຈະມີການສຶກສາເລື່ອງນີ້ໃນສັງຄົມເຮົາ ບໍ່ວ່າຈະເປັນ ການປຽບທຽບໃນສັງຄົມ ຕົວເມືອງ ແລະ ຊົນນະບົດ, ແຕ່ລະລຸ້ນຄົນ, ລະຫວ່າງເພດ, ແລະ ຊັ້ນຄົນ. ຖ້າມີໃຜເຄີຍອ່ານບົດຄົ້ນຄວ້າປະເພດນີ້ຢູ່ເມືອງລາວ ຊ່ວຍແບ່ງປັນດ້ວຍ.

ບົດຄວາມນີ້ຂຽນຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນຄວາມຮູ້ ແລະ ແລກປ່ຽນທາງດ້ານວິຊາການ, ກະລຸນາເຄົາລົບສິດທິທາງປັນຍາ ແລະ ໃຫ້ຄວາມເຫັນຢ່າງສ້າງສັນດ້ວຍ

ເມື່ອມັນບໍ່ເປັນດັ່ງທີ່ເຮົາຄິດ: ຄຳຖາມກ່ຽວກັບການພັດທະນາຊົນນະບົດ ep. 1

ເປັນເວລາເກືອບສອງປີ ທີ່ບໍ່ໄດ້ລົງເຮັດວຽກສຳຫລວດໃນຊົນນະບົດ, ປີນີ້ກຽມວຽກເກືອບເຄິ່ງປີ ຈຶ່ງໄດ້ມີໂອກາດລົງໄປສຳຜັດຊີວິດຄົນຊົນນະບົດອີກເທື່ອຫນຶ່ງ. ອາດຍ້ອນອາຍຸທີ່ສູງຂຶ້ນ ຫລື ຍ້ອນຄວາມສົນໃຈທີ່ມີຫລາຍຂຶ້ນກັບຄວາມທ້າທາຍໃນວຽກນີ້ ກະເລີຍມາເຈິະຕໍ ສອງສາມອັນ ທີ່ຍັງເປັນຄຳຖາມໃຈໃນ ເລີຍບໍ່ຢາກເກັບໄວ້ຄົນດຽວ. ທໍາອິດ ແມ່ນ ເລື່ອງນໍ້າດື່ມ.

ວ່າກັນວ່າ ປະຊາຊົນໃນຊົນນະບົດຂາດແຫລ່ງນໍ້າສະອາດສໍາລັບດື່ມ, ຈຶ່ງເປັນທີ່ມາຂອງຫລາຍໂຄງການພັດທະນາທີ່ຈັດສັນທຶນຮອນເພື່ອມາສ້າງແຫລ່ງນໍ້າສະອາດໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ. ເຫັນຫລາຍທີ່ສຸດແມ່ນ ນໍ້າລິນ ແລະ ນໍ້າບາດານ. ຕົນເອງອ່ານເອກະສານມາຫລາຍບ່ອນກະເຫັນວ່າ ການເຂົ້າເຖິງແຫລ່ງນໍ້າທີ່ໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງ (improved drinking water) ເປັນການເຂົ້າເຖິງແຫລ່ງນໍ້າສະອາດ ແລະ ປະຊາຊົນຫນ້າຈະດີໃຈ ແລະ ນໍາໃຊ້ມັນເພື່ອດື່ມກິນ. ແຕ່ການລົງວຽກຄັ້ງນີ້ ມາເຈິະບ້ານຫນຶ່ງ ທີ່ມີທັງບໍ່ນໍ້າທໍາມະຊາດ ແລະ ນໍ້າບາດານ, ໄດ້ລົມກັບເຂົາເຈົ້າເລື່ອງການນໍ້າໃຊ້ນໍ້າຈາກສອງແຫລ່ງ ຈຶ່ງພົບວ່າ ເຖິງຈະມີນໍ້າບາດານ (ຈາກການຊ່ວຍເຫລືອແລ້ວ) ເຂົາເຈົ້າກະຍັງສືບຕໍ່ດື່ມນໍ້າທີ່ມາຈາກບໍ່ທຳມະຊາດຢູ່. ຖາມວ່າ ອ້າວ ຊັ້ນນໍ້າບາດານມີປະໂຫຍດຫຍັງ? ເຂົາວ່າ ຊ່ວຍເຮັດໃຫ້ແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍບໍ່ຕ້ອງໄປຕັກນໍ້າໄກ ແຕ່ນໍ້າຈາກແຫລ່ງນີ້ສ່ວນຫລາຍເອົາໄວ້ໃຊ້ລ້າງຖ້ວຍບ່ວງ ແລະ ອາບ, ຖາມວ່າເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ກິນນໍ້າບາດານ? ປະຊາຊົນບອກວ່າ ນໍ້າບາດານບໍ່ແຊບ ມັນຈືດ ບໍ່ມີລົດຊາດ ແລະ ຖາມຕໍ່ໄປອີກວ່າ ເວລາກິນນໍ້າບາດານ ເຮັດແນວໃດ? ເຂົາບອກວ່າ ຕົ້ມກິນ ແຕ່ມັນມັກມີຫີນປູນ, ຖາມຕໍ່ໄປວ່າ ບາດກິນນໍ້າບໍ່ທຳມະຊາດເດ້? ຂະເຈົ້າບອກວ່າ ກະກິນດິບຫັ້ນລະ ບໍ່ໄດ້ຕົ້ມ. ສົງໃສແຮງ ເລີຍໄປລອງກິນເບິ່ງ, ຖ້າຫລັບຕາກິນ ນໍ້າທີ່ຂະເຈົ້າບອກວ່າແຊບ ຈະຄ້າຍຄືກັບເຮົາກິນນໍ້າແຮ່ບັນຈຸຂວດ (ອີແວນ ຫລື ມິເນເລ່) ປະມານນັ້ນ ແລະ ຍິ່ງເອົາໄປແຊ່ຕູ້ເຢັນ ເວລາເມື່ອຍໆ ມາກິນແຮງແຊບ. ຕ່າງແຕ່ ບໍ່ຮູ້ວ່ານໍ້າດັ່ງກ່າວ ປົນເປື້ອນຫຍັງ ມີແມ່ພະຍາດຫລືບໍ່. ອະໂກ້ຍ!!!!! ສົມພໍລະ.

ຕໍ່ມາຫລາຍບ້ານ ກະຖາມແນວເກົ່າ ກະໄດ້ຄໍາຕອບແບບເກົ່າ. ຮຶ! ຊິເຮັດແນວໃດບາດນິ? ລະຊິໄປຊອກນໍ້າດື່ມທີ່ທັງແຊບ ແລະ ສະອາດມາໃຫ້ປະຊາຊົນໄດ້ແນວໃດ ຫລື ວ່າຊິປ່ຽນຄວາມຄິດຂະເຈົ້າໄດ້ແນວໃດ?

ເຖິງປະເທດເຮົາຈະປະສົບໄພນໍ້າຖ້ວມເລື້ອຍໆ ແຕ່ປະຊາຊົນໃນຫລາຍເຂດ ພັດຂາດນໍ້າໃນການຊົມໃຊ້ ແລະ ທຳການຜະລິດກະສິກຳ. ຫລາຍບ່ອນຕ້ອງເສຍຄ່ານໍ້າໃນມູນຄ່າທີ່ແພງກວ່າຄ່າໄຟຟ້າ. ທຸລະກິດຜະລິດນໍ້າດື່ມ ກາຍເປັນທຸລະກິດທີ່ມີລາຍໄດ້ດີ ໃນຊົນນະບົດ ລາຄານໍ້າດື່ມ ຕຸກ 20 ລິດ ເກືອບເທົ່າກັບລາຄາເຂົ້າ 1 ກິໂລ. ນີ້ ຖືເປັນສິ່ງທ້າທາຍອັນຫນຶ່ງ ທີ່ເຮົາຈະຕ້ອງໄດ້ປະເຊີນຫນ້າ ແລະ ແກ້ໄຂນໍາກັນ ໂດຍສະເພາະການບັນລຸຄາດຫມາຍ SDG ທີ 6.1 ຄື ພາຍໃນປີ 2030 ໃຫ້ທຸກຄົນສາມາດເຂົ້າເຖິງນໍ້າດື່ມທີ່ປອດໄພ ແລະ ລາຄາບໍ່ ແພງຢ່າງທົ່ວເຖິງ ແລະ ເທົ່າທຽມກັນ. 

ນອກຈາກການສະຫນອງນໍ້າໃຫ້ໄດ້ຕະຫລອດປີ ຈະເປັນເລື່ອງຍາກແລ້ວ ການຜະລິດນໍ້າໃຫ້ຖືກກັບຄວາມມັກຂອງປະຊາຊົນກໍ່ເປັນໂຈດຫນຶ່ງ ທີ່ຕ້ອງໄດ້ຄິດ, ແລະ ບໍ່ຄວນສົມມຸດເອງວ່າ ຂະເຈົ້າຈະຍິນດີ ແລະ ມັກໃນສິ່ງທີ່ຈັດຫາມາໃຫ້ ເພາະທຸກຄົນມີລົດນິຍົມ ແລະ ການບໍລິໂພກທີ່ແຕກຕ່າງກັນ.


ບົດຄວາມນີ້ຂຽນຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນຄວາມຮູ້ ແລະ ແລກປ່ຽນທາງດ້ານວິຊາການ, ກະລຸນາເຄົາລົບສິດທິທາງປັນຍາ ແລະ ໃຫ້ຄວາມເຫັນຢ່າງສ້າງສັນດ້ວຍ

ທັດສະນະຄະຕິນັ້ນສໍາຄັນແນວໃດ? (How important the attitude is?)

ມື້ນີ້ນັ່ງຊອກຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບການຮັກສາສຸຂະພາບ ແລະ ພະຍາດທາງເດີນອາຫານ, ໄປພົບຄຳເຫັນຂອງທ່ານຫມໍຄົນຫນຶ່ງ ຊື່ Dr. William Salt ປະຈຳຢູ່ Columbus ລັດ Ohio ກ່ຽວກັບ ຜົນຂອງການມີທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີ ຕໍ່ ສຸຂະພາບຂອງຄົນເຮົາ. ຫນ້າສົນໃຈດີ!
ລາວບອກວ່າ “ທັດສະນະຄະຕິ ແລະ ຄວາມເຊື່ອຂອງຄົນ ສົ່ງຜົນກະທົບໂດຍກົງ ຕໍ່ວິທີການຕອບໂຕ້ຂອງພວກເຮົາຕໍ່ກັບທຸກຢ່າງທີ່ເຂົ້າມາໃນຊີວິດ ທັງໃນຍາມຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ໃນຍາມມີຄວາມສຸກ”. ທັດສະນະຄະຕິ ມັກສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດ ຄວາມເຊື່ອ, ມັນນໍາໄປສູ່ ການຕັດສິນໃຈ ແລະ ການກະທໍາ. ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ, ຄວາມເຊື່ອມີທັງດ້ານລົບ ແລະ ດ້ານບວກ ຕົວຢ່າງ: ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າຊີວິດຂ້ອຍມີກໍາ, ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າຄອບຄົວ ແລະ ຫມູ່ເພື່ອນປະຖິ້ມຂ້ອຍ, ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າມື້ຫນຶ່ງຂ້ອຍຈະປະສົບຜົນສໍາເລັດ, ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າຂ້ອຍເປັນຄົນຫນ້າຮັກ ແລະ ອື່ນໆ. Dr. Salt ກ່າວຕໍ່ໄປວ່າ “ການມີທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີ ຫລື ທັດສະນະດ້ານບວກນັ້ນ ຈະເຮັດໃຫ້ຄົນເຮົາສາມາດສຸມໃສ່ ສິ່ງທີ່ດີໆທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ແລະ ຊື່ນຊົມກັບຄວາມສຸກທີ່ປະປົນຢູ່ເຊິ່ງເຮົາອາດເບິ່ງຂ້າມໄປ (ຖ້າເມົາແຕ່ໄປສຸມໃສ່ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກທີ່ມັນເກີດຂຶ້ນໃນຊີວິດ)”.

ທັດສະນະຄະຕິສົ່ງຜົນຕໍ່ຊີວິດເຮົາໃນດ້ານໃດແດ່?

ທຸກຄົນມັກໄດ້ຍິນເລື້ອຍໆ ປະໂຫຍກທີ່ວ່າ Attitude is everything, ທີ່ຈິງມັນກໍ່ແມ່ນແນວນັ້ນ. ນັກຂຽນຊື່ Jamara ເວົ້າໄວ້ຢ່າງຫນ້າສົນໃຈ ໃນບລັອກຂອງລາວ ພາຍໃຕ້ ຫົວຂໍ້ 7Reasons Why “Your Attitude Really Is Everything” ວ່າ: “ທັດສະນະຄະຕິ

1. ເປັນເຄື່ອງມືໃນການສ້າງ ຫລື ທໍາລາຍສາຍສໍາພັນ, ເພາະວ່າການສື່ສານແມ່ນກຸນແຈດອກສໍາຄັນໃນການສ້າງສາຍສໍາພັນ ແລະ ການມີທັດສະນະທີ່ເປັນລົບ ຈະເປັນການປິດປະຕູການສື່ສານໄປໃນໂຕ;
2. ເປັນໄປຕາມກົດແຫ່ງການດຶງດູດ, ຖ້າເຮົາສົ່ງທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີອອກໄປ ເຮົາກໍ່ຈະໄດ້ຮັບທັດສະນະທີດີກັບຄືນມາ ເຊິ່ງແນ່ນອນວ່າ ທຸກຄົນບໍ່ຢາກຢູ່ໃກ້ກັບຄົນທີ່ມີທັດສະນະຄະຕິເປັນລົບ;
3. ເຄື່ອງມືກໍາຫນົດຄວາມຫມັ້ນຄົງໃນຕໍາແຫນ່ງ ແລະ ຫນ້າທີ່ການງານ, ດັ່ງຄໍາເວົ້າທີ່ວ່າ ຄວາມສະຫລາດຫລັກແຫລມ ອາດນໍາພາເຮົາມາຮອດຈຸດນີ້ ແຕ່ຫລັງຈາກນັ້ນ ທັດສະນະຄະຕິ ແລະ ການວາງໂຕ ຈະເປັນໂຕກຳນົດອະນາຄົດຂອງເຮົາ;
4. ເປັນໂຕກໍານົດພຶດຕິກໍາ, ທັດສະນະຄະຕິ ສົ່ງຜົນຕໍ່ການກະທໍາຂອງເຮົາ ແລະ ກາຍເປັນສິ່ງທີ່ຄົນອື່ນໃຊ້ຕີລາຄາເຮົາ ແລະ ກໍານົດພຶດຕິກຳຂອງເຂົາເຈົ້າ ທີ່ມີຕໍ່ເຮົາ;
5. ສາມາດສ້າງ ຫລື ທໍາລາຍພາບພົດທາງສັງຄົມ ແລະ ຫນ້າທີ່ການງານຂອງເຮົາ, ທັດສະນະຄະຕິຂອງຄົນ ສະແດງອອກ ຜ່ານ ພາສາກາຍ, ການສື່ສານ ແລະ ການໂຕ້ຕອບຂອງພວກເຮົາ;
6. ຊ່ວຍອະທິບາຍຄວາມສໍາເລັດໃນອະນາຄົດຂອງເຮົາ, ເພາະຖ້າເຮົາມີທັດສະນະຄະຕິດ້ານບວກ ຄວາມສໍາເລັດໃນອະນາຄົດຂອງເຮົາອາດຫມາຍເຖິງການມີຄົນອື່ນຢູ່ຮ່ວມນໍາ ແລະ ຖ້າຫາກເປັນດ້ານລົບ ມັນອາດສື່ຄວາມຫມາຍວ່າ ເຮົາເຫັນແກ່ໂຕ;
7. ມີຄວາມຫມາຍໃນແງ່ຄວາມໂປ່ງໃສ, ເພາະຄົນທີ່ຂາດຄວາມໂປ່ງໃສໃນທັດສະນະຄະຕິ ມັກຈະຖືກເບິ່ງວ່າ ຄາດເດົາໄດ້ຍາກ ແລະ ອາໄສບໍ່ໄດ້. ສະນັ້ນ, ທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີ ຈຶ່ງເປັນການເຮັດທຸກຢ່າງໃຫ້ຈະແຈ້ງ ແລະ ເປັນການສື່ສານທີ່ປາສະຈາກອຸບາຍ-ຫລອກລວງ” 

“Hire for attitude, train for skills.”

ຜູ້ຂຽນປື້ມ Hiring for Attitude ຊື່ Mark Murphy ເວົ້າເຖິງຜົນການຄົ້ນຄວ້າຂອງລາວກ່ຽວກັບຄົນທີ່ບໍ່ຜ່ານວຽກຕອນທົດລອງງານວ່າ ມີພຽງ 11% ທີ່ບໍ່ຜ່ານການທົດສອບຍ້ອນເຮັດວຽກບໍ່ໄດ້, ແຕ່ອີກ 89% ແມ່ນຍ້ອນບັນຫາດ້ານທັດສະນະຄະຕິ. ສະໂລເກນນີ້ ໄດ້ກາຍເປັນຄຳຂວັນ ຂອງຫລາຍບໍລິສັດຊັ້ນນຳ ແລະ ເວົ້າຕິດປາກກັນໃນບັນດາຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານການບໍລິຫານຊັບພະຍາກອນມະນຸດ (ເຮົາຈະບໍ່ລົມເລື່ອງນີ້ຫລາຍເດີ້! ເພາະບໍ່ແມ່ນຊ່ຽວຊານ ຮະຮະ).
ສ່ວນຕົວແລ້ວ, ການມີທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີ ເຖິງຈະບໍ່ແມ່ນຄຳຕອບຂອງທຸກຢ່າງ ແຕ່ກໍ່ເປັນອົງປະກອບທີ່ສຳຄັນ. ບໍ່ວ່າຈະເປັນຄົນທີ່ເຮັດວຽກປະຈຳ ຫລື ບໍ່ປະຈຳ ກໍ່ລ້ວນແລ້ວແຕ່ ຕ້ອງມີທັດສະນະຄະຕິທີດີ ເພາະ (ຄືເວົ້າມາຂ້າງຕົ້ນ) ທັດສະນະຄະຕິ ຍາມໃດກໍ່ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການຕັດສິນໃຈ, ການກະທຳ, ການສື່ສານ ແລະ ທີ່ສຳຄັນ ມັນສະແດງອອກຢູ່ຄຸນນະພາບຂອງວຽກນໍາ.

ທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີເກີດມາຈາກຫຍັງ?

ໂດຍທົ່ວໄປ, ທັດສະນະຄະຕິ ຖືກແບ່ງອອກເປັນ 3 ປະເພດໃຫຍ່ ຄື: ທັດສະນະຄະຕິທາງບວກ, ທັດສະນະຄະຕິທາງລົບ ແລະ ທັດສະນະຄະຕິເປັນກາງ. ປະເພດຂອງທັດສະນະຄະຕິ ແມ່ນແຕກຕ່າງຈາກປະເພດຄົນ ແລະ ຄົນໆຫນຶ່ງ ກໍ່ອາດມີທັດສະນະຄະຕິແຕກຕ່າງຕໍ່ກັບບັນຫາທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ເຊັ່ນ: ຄົນທີ່ເບິ່ງໂລກໃນແງ່ດີ ອາດມີທ່າທີເສີຍໆຕໍ່ການຫລິ້ນເຟສບຸກ.

ທັດສະນະຄະຕິ ຂອງບຸກຄົນ ເກີດມາຈາກ 4 ແຫລ່ງຕົ້ນຕໍ ຄື:

• 1.   ປະສົບການໃນອະດີດທີ່ຜ່ານມາ, ຖ້າມີປະສົບການດີໃນເລື່ອງໃດ ເຂົາກໍ່ຈະມີທ່າທີທີ່ດີໃນເລື່ອງນັ້ນ.
• 2.     ຂໍ້ມູນຂ່າວສານຈາກຄົນອື່ນ, ນີ້ລວມເຖິງການສັ່ງສອນຂອງພໍ່ແມ່ຕໍ່ເດັກ ຫລື ການເສບຂ່າວຈາກສື່ອອນໄລນ ກໍ່ລ້ວນແຕ່ສ້າງໃຫ້ຄົນເກີດທັດສະນະຄະຕິທີ່ດີ ຫລື ບໍ່ດີ ໃນເລື່ອງຕ່າງໆໄດ້.
• 3.     ຄົນທີ່ເປັນຕົວແບບ, ຄົນເຮົາອາດຮັບເອົາທັດສະນະຄະຕິ ມາຈາກ ພໍ່ແມ່ ອ້າຍນ້ອງ ຫລື ຄົນດັງໃນສັງຄົມ ທີ່ຕົນນັບຖື. 
• 4. ສະຖາບັນ, ກຸ່ມຄົນ ຫລື ແວດລ້ອມອ້ອມຂ້າງ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ຄອບຄົວ ກຸ່ມຫມູ່ເພື່ອນ ໂຮງຮຽນ ຫລື ຫ້ອງການ.

 ທັດສະນະຄະຕິປ່ຽນໄດ້ບໍ່?

“The longer I live, the more I realize the impact of attitude on life. Attitude is more important than the past, than education, money, circumstances, failures and successes and much more than what other people think, say or do.”........ “I am convinced that life is 10 percent what happens to me and 90 percent how I react to it.”  

Charles R. Swindoll ນັກຂຽນຊື່ດັງ ເຈົ້າຂອງປື້ມ The Grace Awakening, ໃຫ້ຄໍາເຫັນກ່ຽວກັບທັດສະນະຄະຕິວ່າ: “ທັດສະນະຄະຕິມີຜົນກະທົບຕໍ່ຊີວິດຄົນເຮົາ, ມັນມີຄວາມສຳຄັນຍິ່ງກວ່າ ອະດີດ, ການສຶກສາ, ເງິນຄຳ, ສະຖານະການ, ຄວາມຫລົ້ມເຫລວ ແລະ ຄວາມສຳເລັດ, ແລະ ສຳຄັນຫລາຍກວ່າສິ່ງທີ່ເຮົາຄິດ, ເວົ້າ ຫລື ກະທຳ ເສຍອີກ. ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າ 10% ໃນຊີວິດຂ້ອຍ ແມ່ນກຳນົດບໍ່ໄດ້ ເປັນສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນມາເອງ ແລະ ທີ່ເຫລືອອີກ 90% ແມ່ນເກີດຈາກການກະທໍາຂອງຂ້ອຍເອງ”.

ສະນັ້ນ, ພວກເຮົາທຸກຄົນສາມາດກຳນົດ ຫລື ປ່ຽນແປງ ທັດສະນະຄະຕິຂອງເຮົາໄດ້! ຖ້າຫາກວ່າ:

• 1.     ເຮົາຍິນຍອມ ແລະ ຕ້ອງການທີ່ຈະປ່ຽນແປງ, ເມື່ອເຂົ້າໃຈເຖິງຄວາມສຳຄັນຂອງການປ່ຽນແປງ ຈະເກີດຄວາມພະຍາຍາມ ແລະ ອົດທົນໃນການປ່ຽນແປງ. ຫລື
• 2.     ເຮົາຖືກບັງຄັບໃຫ້ປ່ຽນແປງ 

ບໍ່ວ່າຈະຍ້ອນອິດທິພົນທາງສັງຄົມ ຫລື ເກີດຈາກຄວາມສະຫມັກໃຈກໍ່ຕາມ, ແຮງຜັກດັນໃຫ້ປ່ຽນແປງນີ້ ຈະແຮງ ຫລື ຄ່ອຍ ແມ່ນຂຶ້ນກັບໂທດ ຂອງການບໍ່ປ່ຽນແປງ. ການປ່ຽນແປງທັດສະນະຄະຕິດ້ວຍຕົນເອງ ໃນ​ 2 ຮູບການນີ້ ລ້ວນແລ້ວແຕ່ຕ້ອງການການຝຶກແອບ ຫມູ່ຂອງຂ້ອຍເວົ້່າເລື້ອຍໆວ່າ Practice makes perfect.

ນອກຈາກເຮົາຈະສາມາດປ່ຽນທັດສະນະຄະຕິໄດ້ເອງແລ້ວ, ຄົນບາງກຸ່ມກໍ່ຖືກຄົນອື່ນ ປ່ຽນທັດສະນະຄະຕິໃຫ້ (ເບິ່ງຄືນແຫລ່ງກຳເນີດຂອງມັນຂ້າງເທິງ) ເຊັ່ນ: ການໃຊ້ອໍານາດຊວນເຊື່ອຜ່ານການກະຈາຍຂໍ້ມູນຂ່າວສານ, ການໂຄສະນາໃຫ້ເອົາແບບຢ່າງຜູ້ທີ່ເປັນຕົວແບບ (Role Model) ຫລື ການປ່ຽນແວດລ້ອມທາງສະຖາບັນ ແລະ ອື່ນໆ.

ບົດຄວາມນີ້ຂຽນຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນຄວາມຮູ້ ແລະ ແລກປ່ຽນທາງດ້ານວິຊາການ, ກະລຸນາເຄົາລົບສິດທິທາງປັນຍາ ແລະ ໃຫ້ຄວາມເຫັນຢ່າງສ້າງສັນດ້ວຍ

ເປັນຫຍັງວຽກພັດທະນາຊົນນະບົດຄືມາຍາກແທ້? Why rural development is hard to do?

ເດືອນນີ້ ຊິມາຊວນລົມເລື່ອງໃກ້ຕົວຂອງພວກເຮົາທີ່ສຸດ ແລະ ເປັນຫນຶ່ງໃນບູລິມະສິດໃນການພັດທະນາປະເທດເຮົາ. ຫລາຍຄົນອາດທຽບບັນຫາ ການພັດທະນາຊົນນະບົດ ເປັນວຽກ “ກິນກັບເຂົ້າ” ເພາະໄດ້ຍິນວຽກນີ້ ມາຕັ້ງແຕ່ເກີດ. ເຮົາເຂົ້າໃຈແນວໃດກັບວຽກງານນີ້? ເປັນຫຍັງມັນບໍ່ແລ້ວຈັກເທື່ອທັ້ງໆທີ່ເຮົາກະທຸ້ມເທທັງກຳລັງແຮງ, ກຳລັງຊັບ ແລະ ກຳລັງໃຈເຂົ້າໃສ່?

ມີບົດຄວາມຫນຶ່ງຂອງ Michael Holton ຕີພິມໃນວາລະສານຂອງ Center for Rural Affairs ກ່າວເຖິງ 10 ເຫດຜົນຕົ້ນຕໍໃນການໃນການພັດທະນາຊຸມຊົນຢູ່ຊົນນະບົດຂອງອາເມລິກາ ວ່າ ເປັນຫຍັງ ມັນຄືຍາກແທ້, ເຊິ່ງແຕ່ລະຂໍ້ທີ່ຍົກຂຶ້ນມານັ້ນ ຫນ້າສົນໃຈຫລາຍ (ແຕ່ບາງຂໍ້ກະເວົ້າຊໍ້າກັນ):

ຂໍ້ທີ 1. ຄົນບໍ່ເຂົ້າໃຈວ່າການພັດທະນາຊຸມຊົນແມ່ນຫຍັງແທ້, ພາກັນໄປຫລົງກັບໄອເດຍການພັດທະນາອັນອື່ນ ເຊັ່ນ ການພັດທະນາເສດຖະກິດ, ສ້າງໂຄງລ່າງ ແລະ ອື່ນໆ. ຄວາມຈິງແລ້ວ ມັນແມ່ນຂະບວນການເພື່ອປັບປຸງ ເງື່ອນໄຂການດຳລົງຊີວິດຂອງຊຸມຊົນແບບຄົບຊຸດ ທັງດ້ານ ສັງຄົມ, ເສດຖະກິດ ແລະ ວັດທະນະທຳ.

ຂໍ້ທີ 2. ມັນມີ ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງຕົວເມືອງ ແລະ ຊົນນະບົດ, ເຊິ່ງອົງກອນພັດທະນາສ່ວນຫລາຍ ຍັງຄິດວ່າ ອັນໃດທີ່ເຮັດຢູ່ໃນເມືອງແລ້ວສໍາເລັດ ມັນຈະໄດ້ຜົນຄືກັນເມື່ອໄປໃຊ້ໃນຊົນນະບົດ.

ຂໍ້ທີ 3, 4 ແລະ 5. ຄວາມຕ້ອງການຮັກສາເດີມຂອງຄົນພື້ນຖານ, ຄວາມຮູ້ສຶກບໍ່ມັກການປ່ຽນແປງ ແລະ ແນວຄິດປິດກັ້ນຕົນເອງຈາກພາຍນອກ. ສິ່ງເຫລົ່ານີ້ ບໍ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດການຮ່ວມມືຈາກຊຸມຊົນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ວຽກພັດທະນາເປັນໄປໄດ້ຍາກ ແລະ ໃຊ້ເວລາດົນ.

ຂໍ້ທີ 6. ຊັບພະຍາກອນ ແລະ ຄວາມອາດສາມາດບໍ່ພຽງພໍ, ເພາະການເຄື່ອນຍ້າຍທາງດ້ານປະຊາກອນ ແລະ ການປ່ຽນແປງທາງໂຄງສ້າງການຜະລິດອື່ນ ເຮັດໃຫ້ຊຸມຊົນມີຊັບພະຍາກອນບໍ່ພຽງພໍ ແລະ ບາງອັນກໍ່ຫາບໍ່ໄດ້ຈາກທ້ອງຖິ່ນ.

ຂໍ້ທີ 7. ຊຸມຊົນເອງບາງເທື່ອກໍ່ເຫັນແຕ່ເບື້ອງລົບຂອງຕົນເອງ, ສະນັ້ນ ການໂອ້ລົມກັບຊຸມຊົນ ແລະ ຊ່ວຍເຂົາເຈົ້າກຳນົດ ຈຸດແຂງ ແລະ ມີແນວຄິດບວກກ່ຽວກັບຊຸມຊົນກໍ່ສໍາຄັນຕໍ່ການພັດທະນາ.

ຂໍ້ທີ 8. ຂາດການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງທຸກລຸ້ນຄົນ ທັງລຸ້ນຫນຸ່ມ ແລະ ອາວຸໂສ, ເຊິ່ງຜູ້ຂຽນແນະນຳໃຫ້ດຳເນີນທຸກຂະບວນການສື່ສານ ແລະ ດຳເນີນງານແບບເປີດກວ້າງ ແລະ ມີສ່ວນຮ່ວມ ເພື່ອລະດົມກຳລັງ.

ຂໍ້ທີ 9. ການມີຢູ່ ຫລື ລັກສະນະສະເພາະຂອງຊຸມຊົນມີການປ່ຽນແປງໄປແຕ່ລະໄລຍະທີ່ຮ້ອງວ່າປະຫວັດສາດ, ຂໍ້ນີ້ຄ້າຍຄືກັບທີ່ຜ່ານມາ ກ່ຽວກັບການບໍ່ຍອມຮັບການປ່ຽນແປງ ແລະ ຢາກຮັກສາເດີມ.

ຂໍ້ທີ 10. ຄວາມອາດສາມາດຂອງຜູ້ນໍາຊຸມຊົນຍັງຫນ້ອຍ, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ບໍ່ສາມາດລະດົມປະຊາຊົນ ແລະ ແນວຄວາມຄິດຂອງສະມາຊິກຊຸມຊົນໄດ້ໂດຍປາສະຈາກການບັງຄັບ.

ອັນທີ່ກ່າວມານັ້ນ ແມ່ນປະສົບການບາງສ່ວນຂອງການເຮັດວຽກກັບຊົນນະບົດໃນປະເທດທີ່ພັດທະນາໄປໄກແລ້ວຄືກັບປະເທດອາເມລິກາ ທີ່ມີພື້ນຖານການສຶກສາທີ່ສູງກວ່າ ແລະ ຄວາມກ້າສະແດງຄວາມຄິດເຫັນຂອງຕົນຫລາຍກວ່າຄົນໃນປະເທດທີ່ກໍາລັງພັດທະນາ. ມີປະໂຫຍກຫນຶ່ງໃນບົດຄວາມຂອງອາເມລິກາສະບັບນີ້ ທີ່ຫນ້າຄິດແມ່ນ “Communities are made up of people first and structures second”, ເຫັນແຈ້ງວ່າ ຖ້າເຮົາເຮັດວຽກກັບຄົນໃນຊຸມຊົນແລ້ວ ເລື່ອງໂຄງສ້າງອື່ນໆຈະຕາມມາທີຫລັງ.

ນອກຈາກບັນຫາພື້ນຖານທົ່ວໄປຂອງການພັດທະນາ (ເຊັ່ນ: ໂຄງສ້າງປະຊາກອນ, ທີ່ຕັ້ງພູມສັນຖານ, ການເມືອງ, ຂະບວນການໂລກາພິວັດ ແລະ ບັນຫາໂລກຮ້ອນແລ້ວ). ໃນຫລາຍປະເທດທີ່ກຳລັງພັດທະນາມີການໃຊ້ປະປົນກັນ ເກືອບແຍກບໍ່ອອກ ລະຫວ່າງ ການພັດທະນາຊົນນະບົດ, ການສົ່ງເສີມການຜະລິດກະສິກຳ ແລະ ການຫລຸດຜ່ອນຄວາມທຸກຍາກ. ການພັດທະນາຊົນນະບົດຂອງແຕ່ລະປະເທດກໍ່ມີຄວາມທ້າທາຍແຕກຕ່າງກັນ.

ສຳລັບບ້ານເຮົາ ທີ່ຖືກຮ້ອງວ່າເປັນ “ບ່ອນປາບຊຽນ” ແຫ່ງວົງການພັດທະນາຊົນນະບົດ (ໄດ້ຍິນຄໍາສັບນີ້ມາຈາກ ToToon Sittiphone Thapesuphanh ແຫ່ງ Karuna Sole Company Limited) ເພາະມີລັກສະນະຊັບຊ້ອນ, ສະເພາະຕົວ ແລະ ວີທີການທີ່ເຄີຍເຮັດໄດ້ຜົນໃນປະເທດອື່ນ ກໍ່ອາດບໍ່ໄດ້ຜົນໃນປະເທດເຮົາ. ຫລາຍຢ່າງທີ່ສັງເກດເຫັນ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ: ບັນຫາຄວາມຊິນເຄີຍຂອງປະຊາຊົນຢູ່ບາງຊຸມຊົນທີ່ຮັບແຕ່ການຊ່ວຍເຫລືອລ້າ ຈຶ່ງຂາດແຮງຈູງໃຈ ແລະ ຄວາມກະຕືລືລົ້ນໃຫ້ການຮ່ວມມື ແລະ ເປັນເຈົ້າການໃນວຽກຕ່າງໆ, ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ຮູ້ສຶກວ່າ ເຮົາຍັງຂາດການສຶກສາ ແລະ ຖອດຖອນບົດຮຽນກ່ຽວກັບການພັດທະນາຊົນນະບົດໃນໄລຍະທີ່ຜ່ານມາ ແລະ ທີ່ສຳຄັນ ແມ່ນຂາດບຸກຄະລາກອນຄົນລາວ ທີ່ເປັນຊ່ຽວຊານ ແລະ ສຸມໃສ່ຄິດຫາຕົ້ນຕໍຂອງບັນຫາການພັດທະນາຊົນນະບົດໃນບ້ານເຮົາວ່າມັນແມ່ນຫຍັງແທ້ໆ? ຄວນສຸມໃສ່ອັນໃດ? ແລະ ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້ ທີ່ພາໃຫ້ພວກເຮົາບໍ່ມີຕົວແບບໃນການພັດທະນາຊົນນະບົດທີ່ໃຊ້ໄດ້ດີກັບປະເທດເຮົາ? 

ຫນຶ່ງໃນຈຸດປະສົງຂອງບລັອກນີ້ ທີ່ຂຽນເປັນພາສາລາວ ແມ່ນຢາກແລກປ່ຽນກັບຄົນລາວນໍາກັນ ສະນັ້ນ ມີຫຍັງກະຂຽນມາທັກທາຍ ແລະ ແລກປ່ຽນໃນເລື່ອງນີ້ໄດ້. ຂອບໃຈ! 

ບົດຄວາມນີ້ຂຽນຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນຄວາມຮູ້ ແລະ ແລກປ່ຽນທາງດ້ານວິຊາການ, ກະລຸນາເຄົາລົບສິດທິທາງປັນຍາ ແລະ ໃຫ້ຄວາມເຫັນຢ່າງສ້າງສັນດ້ວຍ

Automation 1: ຫຸ່ນຍົນຍາດວຽກຄົນຢູ່ປະເທດເພື່ອນບ້ານ: ກ່ຽວຫຍັງກັບລາວ? (Automation in neighboring countries: why should we worry?)

ຢາກຂຽນບົດຄວາມນີ້ ຍ້ອນເຫັນປະເດັນທີ່ຍົກຂຶ້ນໃນປື້ມຂາຍດີຫົວຫນຶ່ງ ທີ່ ກ່າວເຖິງຫຸ່ນຍົນ ແລະ ບົດບາດຂອງມັນທີ່ນັບມື້ເພີ່ມຂຶ້ນໃນສັງຄົມມະນຸດເຮົາ ທັງໃນພາກກະສິກໍາ, ອຸດສາຫະກໍາ, ການບໍລິການ ແລະ ການດໍາລົງຊີວິດປະຈໍາວັນ. ນອກນັ້ນ ກໍ່ມີຫລາຍເລື່ອງທີ່ຫນ້າສົນໃຈ. ແຕ່ມື້ນີ້ ຊິມາຊວນລົມເລື່ອງການນໍາໃຊ້ ຫຸ່ນຍົນ ເຂົ້າໃນຂະບວນການຜະລິດໃນໂຮງງານອຸດສາຫະກຳ ເພື່ອເພີ່ມປະສິດທິພາບ ແລະ ຫລຸດຕົ້ນທຶນການຜະລິດ, ເຮັດໃຫ້ໂຮງຈັກໂຮງງານຫລາຍບ່ອນ ປ່ຽນຈາກລະບົບການຜະລິດແບບການເຂັ້ມງານ (Labour-intensive) ເປັນເຂັ້ມທຶນ (Capital-intensive).

ຫຸ່ນຍົນ: ທີ່ມາ ແລະ ຂໍ້ໄດ້ປຽບຂອງມັນ

ຄໍາວ່າ ໂຣບ໊ອດ (Robot) ຖືກນໍາໃຊ້ຄັ້ງທຳອິດ ໂດຍນັກຂຽນ ຊື່ ຄາເຣລ ຊາເພັກ ໃນນິຍາຍເລື່ອງ Rossum’s Universal Robots ໃນປີ 1920, ໃນເລື່ອງນັ້ນ Robot ທີ່ແປວ່າ ມະນຸດທຽມ ໄດ້ມາຈາກການປະສົມສອງຄໍາສັບ Rabota (ວຽກພາກບັງຄັບ) ແລະ Robotnik (ຂ້າທາດຕິດຫນີ້ທີ່ດິນ). ແຕ່ເມື່ອເວົ້າເຖິງການຜະລິດຫຸ່ນຍົນຂຶ້ນມາໃຊ້ຕົວຈິງນັ້ນ, ຫລັກໆແມ່ນເກີດມາຄວາມຈຳເປັນຂອງປະເທດພັດທະນາແລ້ວ ເຊັ່ນ ຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ຈີນ ທີ່ເລີ່ມຂາດແຄນແຮງງານ ເຊິ່ງເປັນທີ່ມາຂອງຕົ້ນທຶນການຜະລິດທີ່ສູງ ແລະ ຜູ້ຜະລິດຂາດຄວາມອາດສາມາດໃນການແຂ່ງຂັນ ຈຶ່ງຜະລິດຫຸ່ນຍົນຂຶ້ນມາໃຊ້ເອງ, ເຊິ່ງຕໍ່ມາກໍ່ເປັນການຜະລິດຫຸ່ນຍົນເພື່ອຂາຍໃຫ້ປະເທດອື່ນ. ປະຈຸບັນ ຜູ້ຜະລິດຫຸ່ນຍົນລາຍໃຫຍ່ໃນໂລກ ມີ 5 ປະເທດ ຄື: ຍີ່ປຸ່ນ, ຈີນ, ອາເມລິກາ, ເກົາຫລີໃຕ້ ແລະ ເຢຍລະມັນ. ຍີ່ປຸ່ນ, ອາເມລິກາ ແລະ ເຢຍລະມັນ ຈະເນັ້ນຜະລິດຫຸ່ນຍົນອຸດສາຫະກຳ ແລະ ການແພດຊັ້ນສູງ, ສ່ວນເກົາຫລີ ແລະ ຈີນ ແມ່ນເນັ້ນໃສ່ ຫຸ່ນຍົນຜູ້ບໍລິໂພກທີ່ລາຄາຖືກກວ່າ. ເມື່ອເບິ່ງໃນແງ່ຂອງສ່ວນແບ່ງຕະຫລາດ, ຍີ່ປຸ່ນມີຍອດຂາຍສູງສຸດ. ແຕ່ເມື່ອເບິ່ງການເຕີບໂຕແລ້ວ, ຍອດຂາຍຫຸ່ນຍົນຂອງຈີນ ເພີ່ມຂຶ້ນຫລາຍກວ່າຫມູ່ ຄື 25%ຕໍ່ປີ.

ເຕັກໂນໂລຊີທີ່ພັດທະນາຢ່າງໄວວາ ເຮັດໃຫ້ຕົ້ນທຶນການຜະລິດ ແລະ ລາຄາຫຸ່ນຍົນຖືກລົງຢ່າງໄວວາ. ເຮົາຂໍຍົກຕົວຢ່າງ ກໍລະນີຂອງບໍລິສັດ Foxconn, ບໍລິສັດໄຕ້ຫວັນທີ່ຜະລິດໂທລະສັບ ແລະ ອຸປະກອນອື່ນໆໃຫ້ Apple, Microsoft ແລະ Sumsung ແລະ ມີຄົນງານປະມານ 1 ລ້ານຄົນ. ຍ້ອນຄ່າຈ້າງງານທີ່ແພງຂຶ້ນ ແລະ ສະພາບທີ່ແຮງງານຕ້ອງເຮັດວຽກຫນັກ, ບໍລິສັດຈຶ່ງມີນະໂຍບາຍນໍາໃຊ້ຫຸ່ນຍົນມາເຮັດວຽກຄູ່ກັບຄົນງານ ໂດຍໃຊ້ຫຸ່ນຍົນມາເຮັດວຽກຊໍ້າຊາກ ເຊັ່ນ ທາສີ ເຊື່ອມແຜງວົງຈອນໄຟຟ້າ ແລະ ປະກອບຊິ້ນສ່ວນ. ຜ່ານມາ Foxconn ໄດ້ເພີ່ມຈໍານວນຫຸ່ນຍົນເຂົ້າໃນການຜະລິດຢ່າງໄວວາ ຈາກ 10,000 ໂຕ ໃນທ້າຍປີ 2011 ເປັນ 300,000 ໂຕ ໃນທ້າຍປີ 2012 ເຮັດໃຫ້ອັດຕາສ່ວນຫຸ່ນຍົນຕໍ່ແຮງງານຫລຸດລົງ ຈາກ 1 ຕໍ່ 120 ຄົນ ມາເປັນ 1 ຕໍ່ 4 ຄົນ. ປະຈຸບັນລາຄາຫຸ່ນຍົນຢູ່ທີ່ໂຕລະ 25,000 ໂດລາ, ແຕ່ບໍ່ດົນກໍ່ມີບໍລິສັດຜະລິດຫຸ່ນຍົນຂອງໄຕ້ຫວັນ ສະເຫນີຈະຂາຍຫຸ່ນສະເປ໊ກດຽວກັນໃນລາຄາພຽງໂຕລະ 10,000 ໂດລາ. ມາຮອດນີ້ ຜູ້ອ່ານຄົງຈະເດົາອອກ ວ່າທ່າອ່ຽງຂອງນັກລົງທຶນ ແລະ ຜູ້ປະກອບການ ໃນການນຳໃຊ້ຫຸ່ນຍົນເຂົ້າໃນຂະບວນການຜະລິດຈະເປັນແນວໃດໃນອະນາຄົດ.

ນອກຈາກນັ້ນ, ການເລືອກຈ້າງງານລະຫວ່າງມະນຸດ ກັບ ຫຸ່ນຍົນ ກໍ່ມີເຫດມີຜົນໃນທາງເສດຖະສາດນໍາອີກ. ການໃຊ້ຫຸ່ນຍົນ ຖືກນັບເຂົ້າໃນ ລາຍຈ່າຍທີ່ເປັນເງິນລົງທຶນ (Capital expenditure) ເຊັ່ນດຽວກັນກັບການຊື້ເຄື່ອງຈັກ ແລະ ອຸປະກອນ, ສ່ວນການຈ້າງແຮງງານ ແມ່ນ ລາຍຈ່າຍດໍາເນີນງານ (Operational expenditure) ເຊິ່ງມີ ເງິນເດືອນ ແລະ ສະຫວັດດິການຕ່າງໆຂອງລູກຈ້າງ. ເມື່ອຕົ້ນທຶນການຈ້າງງານນັບມື້ນັບແພງຂຶ້ນ ແຕ່ລາຄາຫຸ່ນຍົນພັດນັບມື້ຖືກລົງ ແລະ ມີຕົ້ນທຶນບໍາລຸງຮັກສາທີ່ຕໍ່າ, ກະບໍ່ແປກທີ່ນາຍຈ້າງເອງຈະຫັນມາສົນໃຈລົງທຶນຊື້ຫຸ່ນຍົນ ຫລາຍກວ່າການຈ້າງແຮງງານ ໂດຍສະເພາະແຮງງານບໍ່ມີສີມື.

ການນໍາໃຊ້ຫຸ່ນຍົນແທນການຈ້າງງານຄົນໃນຂົງເຂດອາຊຽນ

2-3 ປີຜ່ານມານີ້ ໄດ້ມີການຍົກປະເດັນການໃຊ້ຫຸ່ນຍົນແທນແຮງງານຄົນຂຶ້ນມາສົນທະນາຫລາຍ ທັງໃນຫນ້າຫນັງສືພິມ ແລະ ບົດຄວາມວິຊາການ. ມັງກອນ 2018, ຫນັງສືພິມ The ASEAN Post ຕີພິມຫົວຂໍ້ What are the effects of automation on the ASEAN workforce? ເຊິ່ງ ອ້າງອີງເຖິງຂໍ້ມູນຂອງອົງການແຮງງານສາກົນ ວ່າ ລູກຈ້າງກິນເງິນເດືອນປະມານເຄິ່ງຫນຶ່ງ (137 ລ້ານຄົນ) ຢູ່ປະເທດ ກຳປູເຈຍ, ອິນໂດເນເຊຍ, ຫວຽດນາມ, ຟິລິບປິນ ແລະ ໄທ ຈະບໍ່ມີວຽກເຮັດໃນໄລຍະ 20 ປີຂ້າງຫນ້າ ຍ້ອນການເຂົ້າມາທົດແທນຂອງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ຫຸ່ນຍົນ. ທະນາຄານໂລກເອງກໍ່ເປັນຫ່ວງວ່າ ປະເທດກຳລັງພັດທະນາພວມພົບສິ່ງທ້າທາຍຍ້ອນບອບບາງຕໍ່ກັບການຫັນເປັນຫຸ່ນຍົນ ເພາະປະເທດເຫລົ່ານີ້ ມີແຮງງານດິບ (ບໍ່ມີສີມື) ເປັນຈໍານວນຫລາຍ. ອົງການແຮງງານສາກົນໄດ້ຄິດໄລ່ສັດສ່ວນຂອງແຮງງານເບ້ຍມື້ (ກໍາມະກອນ) ທີ່ມີຄວາມສ່ຽງຖືກປ່ຽນແທນໂດຍເຄື່ອງຈັກໃນປະເທດໃກ້ຄຽງກັບລາວ ຄື: 70% ຂອງແຮງງານເບ້ຍມື້ໃນຫວຽດນາມ, 57% ໃນກຳປູເຈຍ, 56% ໃນອິນໂດເນເຊຍ, 49% ໃນຟິລິບປິນ ແລະ 44% ໃນປະເທດໄທ.

ເຖິງຈະມີຄຳເຫັນຈາກທະນາຄານພັດທະນາອາຊີ ວ່າ "ການພັດທະນາເຕັກໂນໂລຊີເຮັດໃຫ້ການຈ້າງງານເພີ່ມຂຶ້ນ ແລະ ພວກເຮົາອາດກັງວົນເກີນກວ່າເຫດ ເພາະວຽກທີ່ຖືກສ້າງຂຶ້ນໃນແຕ່ລະປີ ກໍ່ຫລາຍກວ່າວຽກທີ່ຖືກທໍາລາຍ ຫລື ປ່ຽນແທນໂດຍເຄື່ອງຈັກ". ແຕ່ໂດຍສ່ວນຕົວແລ້ວ ຜູ້ຂຽນຍັງຄົງກັງວົນຕໍ່ກັບຜົນກະທົບທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນ ຕໍ່ແຮງງານດິບຂອງ ສປປ ລາວ ໃນສະພາບທີ່ການເຊື່ອມໂຍງທາງເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມຂອງບັນດາປະເທດອາຊຽນຍັງຄົງສືບຕໍ່ດຳເນີນໄປຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ.

ຖ້າຫາກການຄາດການຂອງອົງການແຮງງານສາກົນເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບສັດສ່ວນແຮງງານໃນບັນດາປະເທດອາຊຽນ ທີ່ຈະສູນເສຍວຽກຂອງຕົນໃຫ້ກັບຫຸ່ນຍົນ, ການເຄື່ອນຍ້າຍຂອງແຮງງານພາຍໃນອາຊຽນທັງທີ່ເປັນທາງການ ແລະ ບໍ່ເປັນທາງການຍັງຄົງຈະດຳເນີນຕໍ່ໄປຢ່າງເສລີ, ສິມືແຮງງານລາວຍັງສືບຕໍ່ດ້ອຍພັດທະນາ, ແລະ ຜູ້ປະກອບການໃນບ້ານເຮົາກໍ່ມີຄວາມອາດສາມາດໃນການເຂົ້າເຖິງເຕັກໂນໂລຊີທັນສະໄຫມ ແລະ ຫຸ່ນຍົນປະກອບການຜະລິດທີ່ມີລາຄາຖືກກວ່າ, ເຮົາຈະເຫັນໄດ້ວ່າ ອາດມີສະພາບການຈໍານວນຫນຶ່ງ ເກີດຂຶ້ນໃນຕະຫລາດແຮງງານບ້ານເຮົາ ເຊັ່ນ:

1.       ຫລາຍຕໍາແຫນ່ງງານໃນລາວ ຈະຖືກປ່ຽນແທນດ້ວຍເຄື່ອງຈັກ (ບໍ່ຕ່າງຫຍັງຈາກປະເທດອື່ນ) ເພາະຄ່າຈ້າງງານເລີ່ມສູງຂຶ້ນ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີຖືກລົງ. ເຊິ່ງຈຸດນີ້ ເຮົາບໍ່ຕ້ອງສົງໃສວ່າ ລະຫວ່າງຮັກສາແຮງງານໄວ້ ກັບຫລຸດຕົ້ນທຶນລົງໂດຍການໃຊ້ເຄື່ອງຈັກ, ນັກລົງທຶນຊິເລືອກຫຍັງ. ພວກເຮົາຄືຊິໄດ້ເບິ່ງຄືນແລ້ວວ່າ ວຽກທີ່ພວກເຮົາພວມເຮັດໃນປະຈຸບັນນີ້ ຢູ່ໃນກຸ່ມສ່ຽງບໍ່?

2.       ການເຄື່ອນຍ້າຍກັບບ້ານຂອງແຮງງານລາວ (ໂດຍສະເພາະແຮງງານດິບ) ທີ່ໄປອອກແຮງງານຢູ່ປະເທດເພື່ອນບ້ານ ເນື່ອງຈາກນະໂຍບາຍຫັນເປັນທັນສະໄຫມຂອງພວກເຂົາ. ຕົວຢ່າງ: ແຜນງານ Thailand 4.0 ຂອງປະເທດປະເທດໄທ ເຊິ່ງເປັນປະເທດທີ່ມີແຮງງານລາວໄປອອກແຮງງານຫລາຍທີ່ສຸດ. ແຕ່ພວກເຂົາກ່ຽວຫຍັງກັບພວກເຮົາ? ແຮງງານເຫລົ່ານີ້ ເປັນອ້າຍ ເອື້ອຍ ນ້ອງ ແລະ ພີ່ນ້ອງຮ່ວມຊາດ ທີ່ຍັງຂາດຄວາມສາມາດແຂ່ງຂັນໃນຕະຫລາດແຮງງານລາວ ຍ້ອນຂາດໂອກາດທາງການສຶກສາ-ອົບຮົມ.

3.       ການເຄື່ອນຍ້າຍເຂົ້າມາສະແຫວງຫາໂອກາດໃນການຈ້າງງານຂອງແຮງງານຕ່າງປະເທດ ໂດຍສະເພາະ ຈາກຫວຽດນາມ ແລະ ຟິລິບປິນ ເຊິ່ງແນ່ນອນວ່າ ເມື່ອທຽບກັບສີມືແຮງງານຂອງຄົນລາວເຮົາແລ້ວ ແຮງງານຈາກຕ່າງປະເທດກໍ່ມີຄວາມໄດ້ປຽບຫລາຍກວ່າ. 

4.     ໃນທາງກັບກັນ ເບິ່ງຄືວ່າ ຈະເປັນເລື່ອງທີ່ດີສຳລັບ ນາຍຈ້າງ ແລະ ນັກລົງທຶນໃນລາວ ເພາະສາມາດເລືອກໄດ້ທາງດ້ານແຮງງານ (ລາວ ຫລື ຕ່າງປະເທດ) ທັງປະລິມານ ແລະ ຄຸນນະພາບ. ຜູ້ໃຊ້ການບໍລິການກໍ່ສາມາດເລືອກໃຊ້ບໍລິການໄດ້ຕາມໃຈ ແລະ ຫລາກຫລາຍກວ່າເກົ່າ (ຕົວຢ່າງ ຕັດເລັບ ເສີມສວຍ ສ້ອມແປງ ແລະ ກໍ່ສ້າງ) ດ້ວຍລາຄາທີ່ຖືກລົງ ແລະ ຄຸນນະພາບດີກວ່າ.

ສະຫລຸບແລ້ວ ແຮງງານລາວທີ່ຍາມໃດກໍ່ຍັງພັດທະນາຊ້າ ແລະ ຫລ້າຫລັງ ກໍາລັງພົບເສິກສອງດ້ານ ທັງຈາກຫຸ່ນຍົນ-ເຄື່ອງຈັກກົນ ແລະ ຈາກແຮງງານຕ່າງປະເທດ. ແນ່ນອນ ການປັບປຸງສີມືແຮງງານໃຫ້ເທົ່າທຽມກັບແຮງງານປະເທດອື່ນ ຫລື ສາມາດໄລ່ທັນ ແລະ ເຮັດວຽກຄວບຄູ່ກັບເຄື່ອງຈັກກົນໄດ້ນັ້ນ ຕ້ອງໃຊ້ເວລາ ແລະ ການທຸ່ມເຫື່ອເທແຮງຢ່າງຫນັກຈາກພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ຕົວຂອງພວກເຂົາເອງ. ຢ່າງຫນ້ອຍ ເຮົາກໍ່ຄວນເລີ່ມຄິດໄດ້ແລ້ວວ່າ ຈະຮັບມືກັບສະພາບເຫລົ່ານີ້ແນວໃດ? ເພາະການ update ຫລື ປ່ຽນແທນ ເຄື່ອງຈັກໃຊ້ເວລາພຽງ ສອງສາມຊົ່ວໂມງ ແຕ່ການຍົກລະດັບຄົນ ຫລື ແຮງງານ ໃຊ້ເວລາຫລາຍກວ່ານັ້ນ (ຫລາຍເທົ່າ).

ບົດຄວາມນີ້ຂຽນຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນຄວາມຮູ້ ແລະ ແລກປ່ຽນທາງດ້ານວິຊາການ, ກະລຸນາເຄົາລົບສິດທິທາງປັນຍາ ແລະ ໃຫ້ຄວາມເຫັນຢ່າງສ້າງສັນດ້ວຍ

ເມື່ອເຮົາເລີ່ມເປັນຜູ້ໃຫຍ່ແມ່ກໍ່ນັບມື້ແກ່ຊະລາ (Grown up me and aging mom)

ພວກເຮົາຄົງບໍ່ປະຕິເສດວ່າ ແມ່ທີ່ໃຫ້ກຳເນີດ ແລະ ລ້ຽງດູເຮົາມາແຕ່ນ້ອຍຮອດໃຫຍ່ນັ້ນ ມີບຸນຄຸນຖ້ວມຫົວຊໍ່າໃດ ແລະ ໄດ້ຮັບການເທີດທູນບູຊາແນວໃດຈາກພວກເຮົາ ທັງກາຍ ວາຈາ ແລະ ໃຈ. ແຕ່ມື້ນີ້ ຊິມາຊວນລົມ ເລື່ອງເລັກໆນ້ອຍໆກ່ຽວກັບຜູ້ຍິງທີ່ເຮົາຮ້ອງວ່າ “ແມ່”.

ທາມໄລນຂອງພໍ່ແມ່ ແລະ ເຮົາ

ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ແມ່ຍິງລາວສະໄຫມກ່ອນສ້າງຄອບຄົວຕອນອາຍຸກ່ອນ 25 ປີ, ເມື່ອລູກໃຫຍ່ເປັນສາວອາຍຸ 25 ແມ່ກໍ່ໄດ້ 50 ປີ (ໄລ່ເອງເດີ້ ອາຍຸຂອງໃຜຂອງລາວເນາະ!). ສຳລັບເຮົາ, ເປັນລູກຄົນທີ່ສາມ ແລະ ແມ່ໃຫ້ກຳເນີດເຮົາຕອນເພິ່ນອາຍຸ 33 ປີ, ສະນັ້ນຕອນນີ້ເພິ່ນ ອາຍຸໄດ້ 70 ປີແລ້ວ. ດ້ວຍຄວາມເປັນໂສດ ແລະ ຫຍຸ້ງກັບວຽກ, ຂ້ອຍບໍ່ເຄີຍຈື່ວັນເກີດຂອງແມ່ໄດ້ເລີຍ ຈົນສາມປີໃຫ້ຫລັງໄດ້ແລ່ນຫນັງສືເດີນທາງໃຫ້ເພິ່ນ ຂຽນປະຫວັດເພິ່ນໃນປະຫວັດສະຫມັກວຽກ ຫລື ປະກັນຕ່າງໆ ຈຶ່ງມາພໍ້ວ່າ ອັນຢູ່ໃນບັດປະຈຳໂຕ ແລະ ສຳມະໂນຄົວນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນວັນເກີດແທ້ຂອງເພິ່ນ ເພາະໃນສະໄຫມກ່ອນບໍ່ມີການບັນທຶກຄັກແນ່. ບາງຄັ້ງກໍ່ຄິດຢາກຮ້າຍໂຕເອງວ່າ ເຮົາຈື່ວັນເກີດຫມູ່ສະນິດ ແຟນ ແລະ ຄົນທີ່ເຮົາແອບມັກ, ມີຂອງຂວັນ ແລະ ໂທໄປອວຍພອນກັນກາງເດິກ ແຕ່ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ເຄີຍສົນໃຈວັນເກີດຂອງຜູ້ຍິງຄົນນີ້ ແລະ ກັບເປັນເພີ່ນເອງທີ່ຈື່ວັນເກີດຂອງເຮົາ ເພາະເຊື່ອແນ່ວ່າ ມັນເປັນມື້ຫນຶ່ງທີ່ເຈັບທີ່ສຸດໃນຊີວິດຂອງເພີ່ນ ເພື່ອໃຫ້ກຳເນີດເຮົາ.

ຫລາຍສິ່ງທີ່ມາພ້ອມກັບອາຍຸຂອງແມ່ ແມ່ນສຸຂະພາບຮ່າງກາຍທີ່ຊະລາພາບ ຫນ້າຕາກໍ່ຫ່ຽວຍານ ຫູຕາຟ່າຟາງ ຍ່າງໄປໃສມາໃສກະຊ້າ ມີນໍ້າຫນັກໂຕທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ປວດແຂ່ງປວດຂາ ມີໂລກປະຈຳໂຕຈຳນວນຫນຶ່ງທີ່ຕ້ອງໄດ້ໄປຫາຫມໍເປັນປະຈໍາ ແລະ ມັກຈົ່ມ (ຮະຮະ). ສະນັ້ນ ເວລາຄົນໄວ 30-40 ໄປພໍ້ກັນ ຈຶ່ງມັກເລີ່ມໄດ້ຍິນເລື່ອງສຸຂະພາບຂອງພໍ່ແມ່ ແລະ ການປິ່ນປົວຮັກສາ ບາງຄົນກໍ່ສູນເສຍ (ເຮົາເສຍພໍ່ໄປຕອນທີ່ຕົນເອງອາຍຸໄດ້ພຽງ 26 ປີ). ຊີວິດກະແປກ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຊ່ວງອາຍຸນີ້ເປັນຊ່ວງຂ້າມຜ່ານຂອງຊີວິດ ບາງຄົນທັງຕ້ອງ 1. ເບິ່ງຄອບຄົວໂຕເອງ (ຖ້າສ້າງຄອບຄົວ) ຫລື ຄົນຮັກ, 2. ວຸ້ນວາຍກັບວຽກງານ ແລະ 3. ຍັງຕ້ອງໄດ້ແບ່ງເວລາມາເບິ່ງແຍງພໍ່ແມ່. ແນ່ນອນ ການຈັດລຽງບຸລິມະສິດ ລະຫວ່າງສາມຢ່າງນີ້ ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍ ແລະ ສ່ວນຫລາຍເລື່ອງການເບິ່ງພໍ່ແມ່ສຳຫລັບຫລາຍຄົນກາຍເປັນບູລິມະສິດສຸດທ້າຍ ດ້ວຍຫລາຍໆເຫດຜົນ. ສຳລັບພໍ່ແມ່ເດ້ ຄິດແນວໃດ? ເທົ່າທີ່ສຳຜັດໄດ້ ແມ່ນພວກເພິ່ນກະຕ້ອງດູແລໂຕເອງ ເອົາເວລາເທົ່າທີ່ລູກມີໃຫ້ ຊື່ນຊົມກັບຜົນສຳເລັດໃນວຽກງານຂອງລູກ ແລະ ເປັນສຸກເມື່ອໄດ້ເຫັນລູກມີຊີວິດຄອບຄົວທີ່ສົມບູນ. ຫລາຍຄັ້ງທີ່ພໍ່ແມ່ເຮົາບໍ່ສະບາຍ ແລະ ໄປຊື້ຢາມາກິນເອງ, ຫນ້ອຍຄັ້ງທີ່ຈະຂໍໃຫ້ພາໄປໂຮງຫມໍ ເພາະເຫັນວ່າລູກຄາວຽກ ບໍ່ມີເວລາ ຫລື ບໍ່ມີເງິນ.

ຖານະດ້ານການເງິນຂອງແມ່

ໃນປະເທດທີ່ຈະເລີນ ແລະ ມີລະບົບສະຫວັດດິການສັງຄົມທີ່ດີ ບ່ອນທີ່ຄົນຊະລາມີເງິນເດືອນກິນ ແລະ ມີເງິນບໍານານທີ່ຂ້ອນຂ້າງກຸ້ມກິນ, ເຮົາອາດຈະບໍ່ເປັນຫ່ວງເລື່ອງການເງິນຂອງພວກແມ່ໆພໍປານໃດ. ແຕ່ໃນສັງຄົມບ້ານເຮົາ ບ່ອນທີ່ແມ່ຍິງສ່ວນຫລາຍເປັນແມ່ເຮືອນ ລ້ຽງລູກເຮັດວຽກເຮືອນ ຫາເງິນຈາກອາຊີບບາງຢ່າງ ແລະ ໃຫ້ຜົວເປັນໂຕຫລັກໃນການຫາເງິນເຂົ້າຄອບຄົວ. ສິ່ງທີ່ຂ້ອຍເຫັນຕອນຍັງນ້ອຍແມ່ນ ແມ່ເຮັດວຽກຫນັກ ທັງວຽກເຮືອນ ຫາເງິນຊ່ວຍຜົວ ແລະ ຂາດສິດໃນການຕັດສິນໃຈ ເພາະຕ້ອງແລ້ວແຕ່ຜົວ, ຄວາມມ່ວນຊື່ນລື່ນເລີງເພື່ອນຝູງຫມູ່ຄູ່ຫວະ ບໍ່ຕ້ອງຖາມຫາ ເພາະຊີວິດຂອງລາວ 24 ຊົ່ວໂມງ ແມ່ນລູກກັບຜົວ. ແມ່ອາດຈະໄຄຂຶ້ນເມື່ອລູກໃຫຍ່ພໍຊ່ວຍວຽກເຮືອນໄດ້ ແຕ່ກະຍັງຕ້ອງຫາເງິນສົ່ງເສຍໃຫ້ລູກຮຽນຈົນຈົບ, ແມ່ຂ້ອຍຕ້ອງໄປເຮັດວຽກຢູ່ບ້ານເກີດ ເພື່ອສົ່ງໃຫ້ຂ້ອຍຮຽນຈົບປີສຸດທ້າຍຢູ່ ມຊ. ບາດຈົບແລ້ວຄິດວ່າຊິສະບາຍ ແມ່ບາງຄົນກໍ່ຕ້ອງດິ້ນລົນຕໍ່ເພື່ອໃຫ້ລູກມີວຽກເຮັດງານທຳທີ່ດີ ມີຄອບຄົວທີ່ດີ ແລະ ມີຄວາມສຸກ. ຖ້າລາວໂຊກດີ ມີວຽກເຮັດ ມີບໍານານກິນ ແລະ ຜົວກະຍັງຢູ່ນຳກັນຈົນແກ່ເຖົ້າ ກະດີໄປ, ແຕ່ໂຊກບໍ່ດີຄືແມ່ຂ້ອຍ ທີ່ຜົວຕາຍປະ (ຫລື ບາງກໍລະນີຢ່າຮ້າງ) ກໍ່ຕ້ອງໄດ້ໃຊ້ຊີວິດລໍາພັງ ຖ້າຫາກລູກສ້າງຄອບຄົວ ແລະ ຍ້າຍອອກໄປບ່ອນອື່ນ. ຖາມວ່າແມ່ທີ່ມີແບບແຜນຊີວິດແນວນີ້ ເອົາເງິນມາແຕ່ໃສໃຊ້ຈ່າຍໃນເມື່ອຕົນເອງແກ່ຊະລາ ແລະ ບໍ່ມີແຮງເຮັດວຽກຄືແຕ່ເກົ່າ, ແນ່ນອນລະ ແມ່ນຕ້ອງມາຈາກລູກຫລານ (ຖ້າບໍ່ມີມູນມັງສະຂະຫຍາ). ການມີເງິນຂອງແມ່ນັ້ນ ກະບໍ່ຈະແຈ້ງດອກ, ຖ້າເພີ່ນຢູ່ນຳເຮົາ ເຮົາເປັນຄົນອອກຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນເຮືອນທຸກຢ່າງ ເພິ່ນອາດບໍ່ຕ້ອງກັງວົນຫຍັງ. ກະແມ່ນຢູ່ວ່າ ຜູ້ເຖົ້າຢູ່ຊົນນະບົດບ່ອນທີ່ບໍ່ຕ້ອງໄປໃສມາໃສ ຫລື ເຂົ້າສັງຄົມ, ເງິນເກືອບວ່າບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້. ແຕ່ຖ້າຢູ່ໃນເມືອງໃຜໆຈະໄປໃສກະຕ້ອງມີເງິນ, ເຮົາເອົາເງິນໃຫ້ແມ່ເລື້ອຍປານໃດ ເພື່ອໃຊ້ຈ່າຍສ່ວນຕົວ? ປົກກະຕິບໍ່? ເຮົາເອງກະຍັງບໍ່ແນ່ໃຈ. ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ແມ່ຂອງເຮົາອາດບໍ່ແມ່ນຄົນທີ່ໂຊກຮ້າຍທີ່ສຸດກະເປັນໄດ້. ເວລາໄປຕະຫລາດກັບແມ່ ຂ້ອຍມັກຊື້ເຄື່ອງນຳຜູ້ເຖົ້າ (ຜັກຊຸບເກັບມາແຕ່ນາ, ປິ້ງກ້ວຍ, ຕົ້ມສາລີ....) ແມ່ບອກວ່າ ຊື້ເຮັດຫຍັງ ຢູ່ເຮືອນເຮົາກະຍັງຢູ່, ຂ້ອຍບອກແມ່ວ່າ ເຮົາຢາກຊ່ວຍລາວ ເພື່ອໄວ້ຖ້າໂຊກຮ້າຍ ເຮົາຕາຍປະແມ່ ແລະ ແມ່ຕ້ອງມາຂາຍແບບນີ້ ເຮົາກະຢາກໃຫ້ມີຄົນມາຊື້ຊ່ອຍເຈົ້າ, ... ຫມາຍຄວາມແນວນັ້ນແທ້ໆ!

ຫລັງຈາກສັງເກດຫລາຍຄັ້ງ ຈຶ່ງເຂົ້າໃຈວ່າ ການຂາດອິດສະຫລະພາບທາງການເງິນ ເຮັດໃຫ້ແມ່ຍິງຈໍາກັດໂຕເອງຢູ່ໃນກອບໃດຫນຶ່ງ ແລະ ບໍ່ຮູ້ວ່າການສ້າງຄວາມສຸກໃຫ້ໂຕເອງ ດ້ວຍໂຕເອງແມ່ນແນວໃດ. ຈື່ໄດ້ຊ່ວງຕົ້ນໆ ທີ່ຂ້ອຍເລີ່ມແຍກເງິນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນເຮືອນກັບເງິນໃຫ້ແມ່ ແລະ ບອກວ່ານີ້ເປັນເງິນຂອງແມ່ ແລະ ແມ່ຈະເອົາໄປໃຊ້ຫຍັງກະໄດ້, ເພິ່ນຍັງບໍ່ຮູ້ຈະເຮັດແນວໃດກັບມັນ. ຫລັງໆມາເລີ່ມເກັ່ງຂຶ້ນ ເພິ່ນໄປຕະຫລາດເອງ ແລະ ຊື້ (ຊ້ອບປິ້ງ) ຂອງທີ່ຕົນເອງມັກ, ຖາມວ່າເປັນຫຍັງຈັ່ງຊື້ອັນນີ້ ລາວຕອບວ່າ ຂ້ອຍມັກເດ້, ຮະຮະຮະ ອັນນີ້ແຫລະ ທີ່ຢາກໄດ້ຍິນ. ເວລາເຮັດອາຫານ ເພິ່ນກະແບ່ງໄວ້ສອງພູດ ບອກວ່າ ອັນນີ້ໄປວັດເດີ້ ຫ້າມກິນ. ເວລາຕື່ນບໍ່ທັນໄປວັດມື້ວັນສິນ ກໍ່ມີອາການຫງຸດຫງິດໃສ່ລູກ ຮະຮະ ຄືກັບເດັກນ້ອຍໄປບໍ່ທັນງານປາຕີ້ຈັງໃດຈັ່ງຊັ້ນແຫລະ! ມີຫລາຍຢ່າງທີ່ປ່ຽນໄປ ແລະ ເຮົາກະຂ້ອນຂ້າງພໍໃຈກັບສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນ.

ແຕ່ລະມື້ແມ່ເຮັດຫຍັງ ແລະ ມີຄວາມສຸກບໍ່

ເປັນຜູ້ເຖົ້າເຝົ້າເຮືອນ, ໃຫ້ຕາຍແມະ! ທີ່ຈິງແລ້ວຂະເຈົ້າບໍ່ເຄີຍຢູ່ລ້າໆເລີຍ. ຜູ້ເຖົ້ານອນຫນ້ອຍ ຈຶ່ງຕື່ນແຕ່ເຊົ້າ ຫນຶ້ງເຂົ້າ ໄປວັດ ໃສ່ບາດ ຫ້າງເຂົ້າເຊົ້້າ ບາງເທື່ອກະກິນພ້ອມລູກກ່ອນຂະເຈົ້າຊິໄປການ. ຄິດເອົາ ຖ້າຂະເຈົ້າຢູ່ຄົນດຽວ ມັນຊິເຫງົາຂະຫນາດໃດ ຕື່ນມາແລ້ວບໍ່ເຫັນໃຜ? ເມື່ອລູກອອກບ້ານແລ້ວ ນາງກໍ່ເລີ່ມເຮັດວຽກເຮືອນ ເຮັດສວນທີ່ນາງມັກ ແລະ ຍ່າງໄປລົມຄົນຂ້າງບ້ານ. ສວຍໆແດ່ກະໂທຖາມວ່າຊິເຮັດຫຍັງກິນເປັນເຂົ້າແລງ. ຂໍ້ດີຂອງການມີໂທລະສັບກັບຄື ນາງໄດ້ໂທໄປຫາໃຜກະໄດ້ທີ່ຢາກລົມ (ແມ່ເຮົາຍັງບໍ່ຍອມໃຊ້ອິນເຕີເນັດຫລິ້ນເຟສບຸກ ແລະ ເພີ່ນກະຫລິ້ນໄພ່ບໍ່ເປັນ). ເຮົາບອກໄດ້ຢ່າງຫນຶ່ງ ວ່າ ຖ້າປ່ອຍໃຫ້ແມ່ຢູ່ຄົນດຽວ ເວລາກັບຮອດເຮືອນ ເຈົ້າຕ້ອງໄດ້ຖາມເບິ່ງນາງວ່າ ຕອນສວຍນີ້ ກິນເຂົ້າກັບຫຍັງ ເພາະຫລາຍຄັ້ງທີ່ ນາງບໍ່ກິນເຂົ້າສວຍເລີຍ (ດ້ວຍເຫດຜົນຫລາຍໆຢ່າງ).

ກັບຄຳສຸພາສິດທີ່ວ່າ ນັ່ງຢູ່ນອນກິນ ຂ້ອຍບໍ່ເຄີຍເຊື່ອວ່ານັ້ນແມ່ນຄວາມສຸກ, ຈຶ່ງບໍ່ເຄີຍຫ້າມບໍ່ໃຫ້ແມ່ເຮັດວຽກເຮືອນ ແຕ່ກະບອກວ່າ ຖ້າເມື່ອຍກະເຊົາ ດຽວລູກກັບມາລະຊິມາເຮັດເອງ. ມັນແມ່ນຄວາມຈິງ ເພາະຖ້າບໍ່ໃຫ້ເພີ່ນອອກກຳລັງກາຍເລີຍ ມັນບໍ່ດີຕໍ່ສຸຂະພາບ. ເວົ້່າແນວນີ້ ບໍ່ໍແມ່ນໃຫ້ແມ່ມາເຮັດວຽກເປັນຄົນໃຊ້ ແຕ່ການເຮັດວຽກເຮືອນຂອງເພິ່ນ ຫລື ເອົາລູກເອົາຫລານ ຄວນຢູ່ໃນປະລິມານທີ່ເຫມາະສົມ ແລະ ສະຫມັກໃຈ ທີ່ບໍ່ເປັນການທຳຮ້າຍສຸຂະພາບຂອງເພິ່ນ.

ຖາມວ່າເພິ່ນມີຄວາມສຸກບໍ່? ກະຕອບບໍ່ໄດ້ 100% ເຮົາຕ້ອງໄດ້ສັງເກດເອງ ແລະ ຜູ້ເຖົ້າ ສັງເກດບໍ່ຍາກ ເພາະຂະເຈົ້າຈະກັບໄປມີນິດໃສຄືເດັກນ້ອຍໃນບາງຄັ້ງ. ເຊິ່ງທຸກມື້ນີ້ ສິ່ງທີ່ເຮັດແມ່ນ ສັງເກດວ່າເຮັດຫຍັງແລ້ວມີຄວາມສຸກ ກະເຮັດແນວນັ້ນໃຫ້ເພິ່ນ. ແລະ ເຈົ້າຈະບໍ່ຮູ້ເລີຍວ່າຕ້ອງເຮັດຫຍັງ ຖ້າເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຢູ່ໃກ້ແມ່, ບໍ່ໄດ້ລົມແມ່, ບໍ່ໄດ້ສັງເກດແມ່... ການຖາມເພິ່ນຕົງໆ ມັກຈະບໍ່ໄດ້ຄຳຕອບທີ່ແທ້ຈິງດ໊ອກ.

ໃນເວລາ 24 ຊົ່ວໂມງ 365 ວັນ ເຈົ້າໃຫ້ແມ່ເທົ່າໃດ

ນອກຈາກເງິນ, ການດູແລເອົາໃຈໃສ່ ແລະ ຄວາມເຂົ້າອົກເຂົ້າໃຈແລ້ວ, ສິ່ງຫນຶ່ງທີ່ເຮົາມອບໃຫ້ແມ່ໄດ້ ກະຄື ເວລາ. ເວລາ ອັນທີ່ພວກເຮົາຮ້ອງມັນວ່າ ເປັນເງິນ-ເປັນຄຳ, ເວລາທີ່ພວກເຮົາໃຊ້ໄປກັບສັງຄົມ ງານລ້ຽງງານສັງສັນ ຫນ້າທີ່ວຽກງານ ແລະ ຄອບຄົວຕົນເອງ ຫລື ຄົນຮັກ ຫລືຖ້າເມສເຊສຂອງໃຜບາງຄົນ, ເວລາທີ່ພວກເຮົາບອກວ່າ ໃຊ້ມັນຫາເງິນ ກະເພື່ອ ມາເບິ່ງແຍງຄອບຄົວຫັ້ນແຫລະ. ທີ່ຈິງມັນບໍ່ມີສູດສຳເລັດດອກວ່າຈະແບ່ງເວລາໃຫ້ເພິ່ນຍາມ ແບ່ງມາຈັກຊົ່ວໂມງ ໃຫ້ມາເຮັດຫຍັງ ແລະ ເພື່ອຫຍັງ. ແຕ່ຄວາມຈິງກະຄື ເພີ່ນຕ້ອງການມັນ ແລະ ເຮົາເອງກະຕ້ອງໄດ້ຕັດສິນໃຈໃນລາຍລະອຽດເຫລົ່ານີ້. ທີ່ຈິງແລ້ວ ການມີເວລາໃຫ້ ແລະ ຢູ່ກັບແມ່ຂອງເຮົານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນເພື່ອໃຜ ມັນແມ່ນເພື່ອຕົວເຮົາເອງ. ຄວາມຈິງອັນຫນຶ່ງທີ່ພວກເຮົາຕ້ອງຍອມຮັບໃຫ້ໄດ້ກະຄື ມື້ຫນຶ່ງ ແມ່ຈະຈາກເຮົາ ແລະ ໂລກນີ້ໄປ, ແລະ ຫລາຍຄົນກໍ່ເສຍໃຈທີ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດຫຍັງໃຫ້ແມ່ຕອນທີ່ເພີ່ນຍັງມີຊີວິດຢູ່ ບໍ່ໄດ້ໃຊ້ເວລາຮ່ວມກັນ ແລະ ຄວາມເສຍໃຈນັ້ນກໍ່ຈະຕິດໂຕເຮົາໄປຕະຫລອດ (ຄືກັບຂ້ອຍທີ່ເສຍພໍ່ໄປໂດຍບໍ່ໄດ້ເບິ່ງແຍງ). ແມ່ເຄີຍຈົ່ມສະເຫມີວ່າ ຖ້າແມ່ຕາຍຢ່າໄປຮ້ອງໃຫ້ຫາແມ່ຢູ່ປ່າເຮ່ວເດີ້ (ສຽງໄທເມືອງຫລວງ), ເພາະມື້ນັ້ນ ເພິ່ນຈະບໍ່ກັບມາຫາເຮົາອີກແລ້ວ. ຂ້ອຍໃຊ້ເວລາທີ່ເຫລືອຢູ່ ເພື່ອຊອກຮູ້ກ່ຽວກັບແມ່ຂອງຕົນເອງ ສີທີ່ມັກ ອາຫານທີ່ຢາກກິນ ຂອງຫວານທີ່ຊື້ ໂມດເສື້ອທີ່ໃສ່ ລາຍການໂທລະທັດທີ່ຕິດຕາມ, ຫມູ່ທີ່ເພິ່ນມີ, ອື່ນໆກ່ຽວກັບແມ່ ແລະ ເຕີມເຕັມໃນສິ່ງທີ່ເພິ່ນຂາດ (ຖ້າເຮັດໄດ້).

ໂທດເດີ້ ບລ໊ອກເດືອນນີ້ບໍ່ແມ່ນວິຊາການແຕ່ແມ່ນເລື່ອງຂອງແມ່ <3

ບໍລິໂພກນິຍົມ ພາກ 1: ເຈົ້າບໍລິໂພກນິຍົມບໍ່? (Are you a slave to consumerism?)

ຕອນຍັງນ້ອຍ ຈື່ໄດ້ວ່າ ປີຫນຶ່ງໄດ້ເຄື່ອງນຸ່ງໃຫມ່ສະເພາະຕອນບຸນປີໃຫມ່ລາວ, ເຄື່ອງງາມແດ່ແມ່ນພີ່ນ້ອງຜູ້ມີຖານະດີ (ເຄື່ອງເພິ່ນບໍ່ນຸ່ງແລ້ວ) ເພິ່ນເອົາໃຫ້, ມີເທື່ອຫນຶ່ງບໍ່ຍອມໄປບຸນປີໃຫມ່ໂຮງຮຽນ ຍ້ອນພໍ່ແມ່ ບໍ່ຊື້ສົ້ງຍີນໂຕໃຫມ່ໃຫ້. ດຽວນີ້, ເຄື່ອງເຕັມຕູ້ ສິ້ນຢ່າງດຽວມີປະມານ 30 ກວ່າຜືນ ເສື້ອໂສ້ງ ນຸ່ງເປັນປີກະຍັງບໍ່ໄຂວ່, ບາງໂຕນຸ່ງບໍ່ຮອດສາມເທື່ອຊໍ້າ. ຊື້ມາເຮັດຫຍັງຫລາຍແທ້? ມີແລ້ວມີຄວາມສຸກຫລາຍຂຶ້ນຫວະ? ເບິ່ງຄືຮັ່ງຂຶ້ນຫວະ? ຖ້າເອົາເງິນທີ່ຊື້ຂອງພວກນີ້ໄປທ້ອນ ຄືຊິໄດ້ຫລາຍແລ້ວ.

ບໍລິໂພກນິຍົມແມ່ນຫຍັງ? 

ເປັນລັດທິຫນຶ່ງ (ຮະຮະ) ທີ່ນິຍົມບໍລິໂພກເກີນຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈຳເປັນໃນຊີວິດ ແລະ ເກີນຖານະລາຍໄດ້ ຫລື ຄວາມສາມາດໃນການຜະລິດ ຫລື ຫາມາໄດ້ຂອງຕົນເອງ. ລັກສະນະຕົ້ນຕໍຂອງການລັດທິນີ້ ແມ່ນ ມີທັດສະນະມັກຊົມໃຊ້ຫລາຍກວ່າຜະລິດ (ຖືວ່າ ການໄດ້ຊົມໃຊ້ແມ່ນຄວາມສຸກ), ມີພຶດຕິກຳອວດຮັ່ງອວດມີ (ຖືວ່າ ຜູ້ທີ່ໄດ້ຄອບຄອງວັດຖຸແມ່ນຄົນຮັ່ງມີ) ແລະ ລະບົບເຮັດໃຫ້ທຸກຢ່າງກາຍເປັນສິນຄ້າ (ບໍ່ເວັ້ນແມ່ນແຕ່ວັດທະນະທຳ ການເຮັດບຸນ ກໍ່ມີລັກສະນະສຳເລັດຮູບທີ່ຈ່າຍເງິນຊື້). ເປັນລັດທິບູຊາຄວາມສຳເລັດຮູບ: ໄດ້ມາຢ່າງງ່າຍໆ, ໄວໆ, ບໍ່ຕ້ອງເຮັດຫຍັງເອງ ແລະ ໃຊ້ເງິນຊື້.

ແນວຄິດບໍລິໂພກນິຍົມ ແມ່ນເກີດຂຶ້ນບົນພື້ນຖານຄວາມເຊື່ອທີ່ວ່າ ເພື່ອໃຫ້ເຮົາມີຄວາມສຸກຫລາຍຂຶ້ນ,

ມີຊີວິດດີຂຶ້ນ ແລະ ເປັນຄົນທີ່ມີຄວາມສຳເລັດກວ່າເກົ່າ ພວກເຮົາຈະຕ້ອງມີວັດຖຸ-ເຄື່ອງຂອງຫລາຍຂຶ້ນ.

ຮ້ອງວ່າ ການບໍລິໂພກດ້ວຍຕັນຫາ.

ໃນສັງຄົມບໍລິໂພກນິຍົມຈະມີຄວາມຫລາກຫລາຍຂອງສິນຄ້າ ແລະ ການບໍລິການມາໃຫ້ຄົນເລືອກຊື້. ຄົນຈະຕື່ນເຕັ້ນ ສະຫນຸກສະຫນານ ເມື່ອມີຂອງໃຫມ່ອອກມາລໍ້ ໃຫ້ຄວາມຮູ້ສຶກເປັນສຸກຢູ່ເລື້ອຍໆ, ເປັນການໃຫ້ຄວາມສຸກທາງວັດຖຸ (ບໍ່ແມ່ນ ຄວາມສຸກພາຍໃນ) ແລະ ຂະນະດຽວກັນ ກໍ່ໃຫ້ອໍານາດ ແລະ ສະຖານະແກ່ຄົນທີ່ຊົມໃຊ້ມັນ (ເຊັ່ນ ລົດ, ເຮືອນຫລັງໃຫຍ່, ມືຖື ແລະ ອື່ນໆ)

ເຄື່ອງມືໃນການສ້າງແນວຄິດບໍລິໂພກນິຍົມ

ສື່ກາງທີ່ເພາະບົ່ມ ແຊກຊຶມ ປ້ອນຂໍ້ມູນທາງຈິດໃຈໃຫ້ພວກເຮົາກາຍເປັນພວກບໍລິໂພກນິຍົມ ແມ່ນສິ່ງຕ່າງໆທີ່ເຮົາຈະຕ້ອງໄດ້ພົບພໍ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ຕັ້່ງແຕ່ນອນຕື່ນ, ລະຫວ່າງທາງໄປການ, ຮອດບ່ອນເຮັດວຽກ, ທາງກັບບ້ານ, ນັ່ງເບິ່ງໂທລະທັດ ຈົນຮອດຕອນເຂົ້ານອນ.

-       ການໂຄສະນາທາງກົງ:

ຜ່ານສື່ຕ່າງໆ (ຫນັງສືພິມ, ວາລະສານ, ວິທະຍຸ, ໂທລະທັດ, ອິນເຕີເນັດ, ປ້າຍໂຄສະນາ ແລະ ອື່ນໆ) ໂດຍອາດຈະເອົາຄົນດັງ, ດາລາ ຫລື ນັກຮ້ອງ ມາເປັນຕົວແທນ, ເພື່ອໃຫ້ທຸກຄົນຢາກມີ ຢາກໃຊ້ ຄືກັນກັບຄົນດັງເຫລົ່ານັ້ນ. ນອກຈາກນັ້ນ, ຄົນໃກ້ຕົວ (ຫມູ່, ເພື່ອນຮ່ວມງານ, ຄອບຄົວ) ກໍ່ແມ່ນສື່ກາງການຂາຍທີ່ແນບນຽນ ທີ່ມາບອກເຮົາວ່າສິນຄ້ານັ້ນນີ້ດີ ແລະ ເຮົາຄວນຈະຊື້ມາບໍລິໂພກ--ສັງເກດງ່າຍໆໃນເຟສບຸກຂອງພວກເຮົາ.

-       ການໂຄສະນາແຝງ:

ເຊັ່ນໃນລະຄອນ ຫລື ຮູບເງົາ. ວ່າກັນວ່າໃນຮູບເງົາເລື່ອງ ເຈມສບອນ ຕອນ ທູມໍໂລເນເວີດາຍ ທີ່ສາຍໃນປີ 1997, ມີການວາງສິນຄ້າໂຄສະນາໄວ້ຫລາຍຢ່າງຕະຫລອດເລື່ອງ ຄື ບັດເຄຣດິດ Visa, ບໍລິສັດລົດເຊົ່າ Avis, ລົດຈັກ-ລົດໃຫຍ່ BMW, ເຫລົ້າໂວດກ້າ Smirnoff, ເບຍ Heineken, ໂມງ Omega, ໂທລະສັບມືຖື Ericson, ເຄື່ອງສຳອາງ L’Oréal. ກະໄປລອງຊອກເບິ່ງຄືນ ວ່າເຫັນຜະລິດຕະພັນພວກນີ້ແທ້ບໍ່.

ຜ່ານຄ່ານິຍົມທີ່ສອດແຊກໃນກິດຈະກຳຜ່ອນຄາຍຕ່າງໆ, ຄົນຈຳນວນຫລາຍຫລິ້ນກິລາ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອໃຫ້ສຸຂະພາບແຂງແຮງ ຫລື ໄປທ່ຽວເພື່ອຜ່ອນຄາຍ ແຕ່ຢາກໃຫ້ຄົນອື່ນເຫັນວ່າຕົນເອງມີຄ່ານິຍົມດີ ແລະ ລວຍ. ກິລາທີ່ຖືກນິຍົມເອົາສິນຄ້າມາພ່ວງຂາຍແມ່ນຈຳພວກ ເຕະບານ (ໃນບ້ານເຮົາ) ເທັນນິສ ຣັກບີ້ ແລະ ອື່ນໆ (ໃນຕ່າງປະເທດ). ສິ່ງທີ່ພ່ວງມານໍາແມ່ນຫຍັງ? ເກີບເຕະບານໃຫມ່, ເສື້ອ, ໂສ້ງ, ສາຍພາດຄໍ-ມັດຫົວ, ພວງກຸນແຈ ແລະ ອື່ນໆ ເຊິ່ງມີລາຄາແພງຫລາຍ ຖ້າເປັນຂອງທີມດັງ.

ບໍລິໂພກນິຍົມສົ່ງຜົນກະທົບຫຍັງຕໍ່ພວກເຮົາ? 

ນອກຈາກການເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງໄວວາຂອງປະຊາກອນໂລກ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຄວາມຕ້ອງການບໍລິໂພກເພີ່ມຂຶ້ນແລ້ວ, ວັດທະນະທຳບໍລິໂພກນິຍົມ (ການບໍລິໂພກເກີນຄວາມຈໍາເປັນ) ກໍ່ເປັນອີກສາຍເຫດຫນຶ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ຊັບພະຍາກອນທີ່ມີຢູ່ຢ່າງຈຳກັດຂອງໂລກເຮົາ ຫມົດໄປຢ່າງໄວວາ ແລະ ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ສະພາບແວດລ້ອມ ແລະ ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງພວກເຮົາໃນປະຈຸບັນ. ແຕ່ໃນຫົວຂໍ້ນີ້ ພວກເຮົາຈະບໍ່ລົມກັນໃນເລື່ອງນີ້, ມີແຕ່ສຸມໃສ່ອັນທີ່ກ່ຽວກັບການດຳລົງຊີວິດຂອງໄທເຮົາເຈົ້າຂ້ອຍ ທີ່ໃກ້ຕົວ ເຫັນໄດ້ແຈ້ງ ແລະ ສາມາດນໍາໄປປັບໃຊ້ໄດ້ຫລາຍກວ່າ J

ຜົນກະທົບຕໍ່ບຸກຄົນ ແລະ ຄອບຄົວ 

ໃນໂລກນີ້ ມະນຸດທຸກຄົນທັງມີລາຍໄດ້ ຫລື ບໍ່ມີລາຍໄດ້ ກໍ່ຕ້ອງການບໍລິໂພກຄວາມຈຳເປັນພື້ນຖານ (ອາຫານ, ເຄື່ອງນຸ່ງ, ຢາປົວພະຍາດ, ທີ່ພັກອາໄສ), ດັ່ງນັ້ນ ຄົນທີ່ມີລາຍໄດ້ຈຶ່ງຕ້ອງຫາມາລ້ຽງຜູ້ບໍ່ມີລາຍໄດ້. ໃນທາງເສດຖະສາດຕາມທິດສະດີການຊົມໃຊ້ຂອງເຄນສ (ຂໍໂທດເດີ້ ຜູ້ຂຽນເປັນນັກເສດຖະສາດ), ການໃຊ້ຈ່າຍເພື່ອການບໍລິໂພກ ຈະເພີ່ມຂຶ້ນ ຫລື ຫລຸດລົງນັ້ນ ຂຶ້ນຢູ່ກັບລາຍໄດ້--ຫມາຍຄວາມວ່າ ຄົນທີ່ມີລາຍໄດ້ສູງ ຍິ່ງມີອຳນາດຊື້ ແລະ ທ່າອ່ຽງໃນການໃຊ້ຈ່າຍເພື່ອການບໍລິໂພກສູງ. ໃນຂະນະດຽວກັນ ການບໍລິໂພກກໍ່ມີການພົວພັນລວງປີ້ນກັບການອອມ--ຫມາຍວ່າ ຍິ່ງບໍລິໂພກຫລາຍ ກໍ່ຍິ່ງອອມຫນ້ອຍລົງ. ສະຫລຸບກໍ່ຄື ບໍລິໂພກນິຍົມ ເຮັດໃຫ້ຄວາມສາມາດໃນການອອມຂອງພວກເຮົາຫລຸດລົງ ແລະ ນຳໄປສູ່ການເປັນຫນີ້.

ບໍລິໂພກນິຍົມ (ຜ່ານການໂຄສະນາຊວນເຊື່ອ) ຍັງຕີຂອບໃຫ້ຄົນເຮົາ ເຂົ້າໃຈບາງຢ່າງຜິດ--ມຸ່ງແຕ່ບໍລິໂພກຈົນບໍ່ຄິດເຫັນອັນອື່ນທີ່ຈໍາເປັນກວ່າ. ຍົກຕົວຢ່າງ: ການສະແດງຄວາມຮັກຂອງພໍ່-ແມ່ຕໍ່ລຸກ. ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ, ລູກນ້ອຍຕ້ອງການດື່ມນົມແມ່ ແລະ ການໂອບກອດ. ແຕ່ໃນປະຈຸບັນ, ຄວາມຮັກນັ້ນ ຖືກແທນດ້ວຍ ການຊື້ນົມຜົງມາຊົງໃຫ້ດື່ມ, ປ່ອຍຄົນອື່ນໃຫ້ລ້ຽງລູກໂຕເອງ ແລະ ຊື້ສິ່ງຂອງ ຫລື ຂອງຫລິ້ນໃຫ້ແທນ (ກະຮູ້ວ່າ ຊິມີຄົນຍົກບັນຫາ ບໍ່ມີເວລາ ຫລື ນໍ້ານົມບໍ່ມີຂຶ້ນມາ, ແຕ່ກະເອົາໄວ້ເປັນກໍລະນີຍົກເວັ້ນຊະເນາະ, ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນແນວນັ້ນອີ່ຫລີ).

ສິ່ງທີ່ເຮົາຊື້ມາໃຊ້ຍ້ອນອິດທິພົນຂອງແນວຄິດບໍລິໂພກນິຍົມ, ມັນບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮົາຈໍາເປັນຕ້ອງມີ ເພື່ອເອົາມາປັບປຸງຄຸນນະພາບຊີວິດຂອງເຮົາໃຫ້ດີຂຶ້ນ ຫລື ຢູ່ດີກິນດີຂຶ້ນ, ພຽງແຕ່ສະຫນອງຕັນຫາຂອງເຮົາຊື່ໆ.

ແນວຄິດບໍລິໂພກນິຍົມ ຍັງຈຳກັດທາງເລືອກໃນການດຳລົງຊີວິດຂອງເຮົານຳອີກ, ໂດຍການບອກເຮົາວ່າ ຖ້າຢາກມີຄວາມສຸກ ຢາກປະສົບຜົນສຳເລັດ ຕ້ອງເຮັດແນວນັ້ນ ໃຊ້ອັນນີ້ (ເຊັ່ນ: ຢູ່ເມືອງລາວ ດື່ມເບຍລາວ). ເຊິ່ງມັນບໍ່ໄດ້ປະປ່ອຍໃຫ້ເຮົາເປັນຄົນເລືອກເອງ ທັ້ງທີ່ຈິງ ເຮົາມີທາງເລືອກຫລາຍກວ່ານັ້ນ.

ແນວຄິດນີ້ ຍັງສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ທັດສະນະໃນການເບິ່ງໂລກ ແລະ ການກະທໍາຂອງພວກເຮົາ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນການເລັ່ງເປົ້າຫມາຍໄປຫາວັດຖຸ ຫລາຍກວ່າ ໄປຫາຄົນ (ມະນຸດ), ກະຕຸ້ນໃຫ້ເຮົາມີຄວາມຕ້ອງການຢາກຊື້, ກະຕຸ້ນໃຫ້ຄົນພາກັນຜະລິດ ແລະ ຂຸດຄົ້ນ ເອົາຊັບພະຍາກອນຫາຍາກອອກມາໃຊ້ຫລາຍຂຶ້ນ.

ແລະ ສຸດທ້າຍ, ມັນບໍ່ແມ່ນແນວຄິດການບໍລິໂພກທີ່ນໍາພາພວກເຮົາໄປສູ່ການພັດທະນາທີ່ຍືນຍົງ ຫລື ຄວາມສຸກທີ່ແທ້ຈິງທີ່ເຮົາຕ້ອງການ.

ທ່າອ່ຽງການບໍລິໂພກນິຍົມໃນ ສປປ ລາວ 

ຍ້ອນອັດຕາການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດທີ່ສູງ, ລາຍໄດ້ຕໍ່ຫົວຄົນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ, ກຸ່ມຄົນຊົນຊັ້ນກາງມີຈຳນວນເພີ່ມຂຶ້ນ ແລະ ຈຳນວນປະຊາກອນໃນໄວອອກແຮງງານກໍ່ມີຫລາຍ ເຮັດໃຫ້ຄວາມສາມາດຊື້ຂອງຄົນລາວມີຫລາຍຂຶ້ນ ເຊິ່ງເປັນທີ່ຫນ້າສົນໃຈຂອງນັກລົງທຶນ ແລະ ຜູ້ຜະລິດຕ່າງປະເທດ ຢາກມາເຈາະຕະຫລາດລາວ. ນອກຈາກນັ້ນ, ການເປີດເສລີທາງການຄ້າໃນຂົງເຂດອາຊຽນ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຂົງເຂດນີ້ກາຍເປັນຕະຫລາດດຽວ ຖານການຜະລິດດຽວ, ເຮັດໃຫ້ລາວ ກາຍເປັນຕະຫລາດຂາຍສິນຄ້າທີ່ຮອງຮັບຜະລິດຕະພັນຈາກບັນດາປະເທດອາຊຽນອື່ນ ຍ້ອນການຜະລິດພາຍໃນຂອງເຮົາມີຫນ້ອຍ. ແນ່ນອນ ບໍລິສັດຕ່າງປະເທດ ແລະ ພາຍໃນ ຕ່າງກໍ່ພາກັນສໍາຫລວດຕະຫລາດ ສຶກສາຄວາມຕ້ອງການບໍລິໂພກສິນຄ້າ ແລະ ການບໍລິການຂອງຄົນລາວ ນິດໄສໃຈຄໍ ແລະ ວັດທະນະທຳຮີດຄອງ ເພື່ອເອົາໄປວາງແຜນການຕະຫລາດ, ສ້າງໂຄສະນາ, ແລະ ເຮັດທຸກຢ່າງເພື່ອໃຫ້ຄົນລາວຊຶ້ເຄື່ອງຈາກຂະເຈົ້າຫລາຍໆ. ຟັງແລ້ວເປັນຕາຢ້ານບໍ່?

ຈະຫລີກລ່ຽງອິດທິພົນຂອງການບໍລິໂພກນິຍົມໄດ້ແນວໃດ? 

ໃນລະດັບສັງຄົມໂດຍລວມ

ເຮົາຕ້ອງໄດ້ສົ່ງເສີມໃຫ້ຄົນມີທາງເລືອກທີ່ແທ້ຈິງໃນການບໍລິໂພກ, ສະຫນອງທັກສະທີ່ຈຳເປັນໃຫ້ເຂົາສາມາດເລືອກທາງທີ່ຕົນຕ້ອງການ ແລະ ກະຕຸ້ນໃຫ້ພວກເຂົາໃຊ້ຊີວິດໃນແບບທີ່ເຂົາຕ້ອງການ. ຊີວິດທີ່ມີທັງສິ່ງທີ່ເປັນວັດຖຸ (ອາຫານ, ນໍ້າດື່ມ, ບ່ອນພັກອາໄສ ແລະ ເງິນ) ແລະ ບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ (ທັກສະຊີວິດໃນການຕັດສິນໃຈເລືອກດ້ວຍຕົນເອງ ແລະ ໃນການໃຊ້ຊີວິດຢ່າງມີຄວາມສຸກ). ເພື່ອເຮັດໄດ້ແນວນັ້ນ ເຮົາຕ້ອງການ ຊຸມຊົນທີ່ເຂັ້ມແຂງ, ການສຶກສາເພື່ອສົ່ງເສີມແນວຄວາມຄິດກ່ຽວກັບການຢູ່ດີກິນດີ, ສະຫນອງກາລະໂອກາດຕ່າງໆ ໂດຍປາດສະຈາກແຮງ ຫລື ສິ່ງຊວນເຊື່ອທາງການຄ້າ.

ໃນລະດັບບຸກຄົນ 

ມັນເປັນການຍາກສຳລັບທຸກຄົນທີ່ຈະປັບປ່ຽນພຶດຕິກຳການບໍລິໂພກຂອງຕົນເອງໃນມື້ຫນຶ່ງຍາມດຽວ, ມັນຕ້ອງໄດ້ຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປ. ສອງຢ່າງທີ່ສາມາດເຮັດໄດ້ເພື່ອຕົວເອງໃນຕອນນີ້:

1.    ຝຶກແອບຕ້ານການບໍລິໂພກນິຍົມດ້ວຍສະຕິປັນຍາ

-       ຕ້ອງຮູ້ສຶກຕົວຢູ່ສະເຫມີເວລາທີ່ການຊວນເຊື່ອເພື່ອບໍລິໂພກນິຍົມເຂົ້າມາມີອິດທິພົນໃນຊີວິດເຮົາ ຫລື ພະຍາຍາມຍົ່ວຍວນເຮົາ

-       ພະຍາຍາມປ້ອງກັນຕົວເອງຈາກການຍັດຍຽດໃຫ້ບໍລິໂພກ. ພາຍຫລັງໄດ້ຮັບຂໍ້ມູນຂ່າວສານແລ້ວ, ຕ້ອງພິຈາລະນາວ່າແຫລ່ງມັນມາຈາກໃສ ແລະ ມີຈຸດປະສົງຫຍັງ, ຈາກນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດສິນໃຈວ່າ ຈະເຊື່ອ ແລະ ຊື້ຜະລິດຕະພັນ ແລະ ການບໍລິການນັ້ນໆ ຫລືບໍ່

2.    ບໍລິໂພກຫນ້ອຍລົງ ແລະ ໃຊ້ຊີວິດໄປກັບຢ່າງອື່ນຫລາຍຂຶ້ນ

-       ຫລຸດປະລິມານການບໍລິໂພກ (ກິນ, ດື່ມ, ຊົມໃຊ້)

-       ຫລຸດຜ່ອນຄວາມສຳຄັນຂອງວັດຖຸນອກກາຍທີ່ບໍ່ຈຳເປັນ

ຊອກຫາຄືນ ສິ່ງສຳຄັນ ແລະ ຕ້ອງການແທ້ໆໃນຊີວິດ ແລະ ສຸມໃສ່ໄຂວ່ຄວ້າມັນ ບໍ່ໄປຕິດກັບການບໍລິໂພກຢ່າງດຽວຈົນເກີນໄປ 

ບົດຄວາມນີ້ຂຽນຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນຄວາມຮູ້ ແລະ ແລກປ່ຽນທາງດ້ານວິຊາການ, ກະລຸນາເຄົາລົບສິດທິທາງປັນຍາ ແລະ ໃຫ້ຄວາມເຫັນຢ່າງສ້າງສັນດ້ວຍ